Σε υψόμετρο 2925 μέτρων, στην κορυφή «Μουσαλά», την υψηλότερη κορυφή στα Βαλκάνια, βρίσκεται το πιο σύγχρονο οικολογικό αστεροσκοπείο στην Ανατολική Ευρώπη. Το αστεροσκοπείο είναι μοναδικό με τον σύγχρονο εξοπλισμό μέτρησης και με την τοποθέτησή του στο υψηλότερο σημείο των Βαλκανίων.

Χτίσθηκε στη θέση του Διαστημικού Σταθμού του Ινστιτούτου Πυρηνικών Ερευνών και Πυρηνικής Ενέργειας της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών, ο οποίος κάηκε το 1984. Μετά από μερικές αποτυχημένες προσπάθειες να αποκατασταθεί o σταθμός, οι επιστήμονες του Iνστιτούτου, με επικεφαλής τον καθηγητή Γιορντάν Στάμενοφ, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι έρευνες του πυρηνικού και φυσικού κέντρου μπορούν να επεκταθούν, και προτείνουν στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Υδάτων σχέδιο για την κατασκευή ενός οικολογικού αστεροσκοπείο στη θέση αυτή.

Με την εγκατάσταση του εξοπλισμού στο αστεροσκοπείο στο πλαίσιο του γάλλο-βουλγαρικού σχεδίου παρακολούθησης και διαχείρισης του περιβάλλοντος στη Ρίλα αρχίζουν οι πρώτες μετρήσεις της ρύπανσης του αέρα. Ακολουθούν και άλλα τρία σχέδια του 5ου και 6ου Προγραμμάτων Πλαισίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που εξασφαλίζουν περισσότερους πόρους για τον ειδικό εξοπλισμό του αστεροσκοπείου. Χάρη στα χρήματα αυτά, επισημαίνει ο καθηγητής Στάμενοφ, το αστεροσκοπείο αρχίζει να λειτουργεί ως μοντέρνο επιστημονικό και ερευνητικό συγκρότημα.

Κατά τα λόγια του καθηγητή Στάμενοφ, το αστεροσκοπείο βρίσκεται σε τόπο, από το οποίο το ατμοσφαιρικό στρώμα είναι κατάλληλο για την παρακολούθηση της διασυνοριακής μεταφοράς ρυπαντών του περιβάλλοντος. «Τα οικοσυστήματα που βρίσκονται υψηλά στο βουνό είναι πολύ ευαίσθητα και αμέσως αντιδρούν στις αλλαγές», εξηγεί ο ίδιος.

«Ο εξοπλισμός επεξεργάστηκε στο Ινστιτούτο Πυρηνικών Ερευνών της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών», συμπληρώνει ο καθηγητής Στάμενοφ. «Προσπαθούμε να έχουμε τη μεγαλύτερη δυνατή σταθερότητα του συστήματος, ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες – καταιγίδες, διακοπή του ηλεκτρικού ρεύματος. Ο στόχος μας είναι να μη διακόπτονται οι μετρήσεις η ροή πληροφοριών. Μ’ αυτόν τον τρόπο δίνονται απαντήσεις σε πολλά ερωτήματα που αφορούν τις παγκόσμιες κλιματικές αλλαγές.»

Μετάφραση: Ντενίτσα Σοκόλοβα