Με την διάδοση του εθνικισμού τον 19το αιώνα αρχίζει να επιβάλλεται η ιδέα, ότι το εθνικό κράτος και η εθνική ομογένεια αποτελούν παράγοντα της προόδου. Δύο αιώνες αργότερα, τουλάχιστον στον δυτικό κόσμο, αυτή η αντίληψη επανεξετάστηκε και σήμερα στην της μόδας είναι η πολιτιστική πολυμορφία. Το να γνωρίζεις τον άλλον, η συμβίωση διάφορων εθνικών κοινοτήτων, οι ανταλλαγές μεταξύ των πολιτισμών εκτιμούνται υψηλά και θεωρούνται πλούτος, πολύτιμος πόρος και πραγματικό προνόμιο.


Φωτογραφία: BGNES

Μετά την απελευθέρωσή της από τον οθωμανικό ζυγό, που επιτεύχθηκε θυσίας συνεχών και επίμονων αγώνων, η Βουλγαρία κληρονομεί από την αυτοκρατορία σημαντική εθνική ποικιλία: στις μεγάλες πόλεις ζούσαν Έλληνες, Εβραίοι, Αρμένιοι και πολλοί άλλοι. Ωστόσο και τότε και τώρα οι Τούρκοι αποτελούν την μεγαλύτερη ομάδα μετά τους Βούλγαρους.

Σύμφωνα με την τελευταία απογραφή του πληθυσμού στη Βουλγαρία, που έγινε το 2011, το 8,8% όλου του πληθυσμού αυτοπροσδιορίζεται ως Τούρκοι. Πρέπει να διευκρινίσουμε, όμως, ότι το ερώτημα για την εθνικότητα δεν ήταν υποχρεωτικό και ότι το 3,2% εκείνων, που απάντησαν, ότι είναι Τούρκοι, ανέφεραν, ότι η μητρική τους γλώσσα είναι η βουλγαρική. Εκτός αυτού, είναι αξιοσημείωτο το γεγονός, ότι ένα μέρος των ρομ, προτιμούν να παρουσιάζονται ως Τούρκοι.


Φωτογραφία: BGNES

Οι σχέσεις μεταξύ Βούλγαρων και Τούρκων έχουν μακριά και πολύπλοκη ιστορία. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, καθώς και στα άλλα μεσαιωνικά μουσουλμανικά κράτη, οι υπάκουοί, που ήταν χριστιανοί, έπρεπε να πληρώνουν υψηλότερους φόρους, ενώ ήταν στερημένοι από πολιτικά δικαιώματα. Και το αντίθετο, οι Τούρκοι, που έμειναν στη Βουλγαρία μετά την απελευθέρωσή της, έγιναν θύματα αποπειρών εκδίκησης, καθώς και μη λογικών πολιτικών μερικών κυβερνήσεων.

Η μεγαλύτερη κρίση σημειώθηκε την δεκαετία του '80 του 20του αιώνα, όταν το κομμουνιστικό καθεστώς προσπάθησε να εξαλείψει τον τουρκικό πληθυσμό στη χώρα, επιβάλλοντας στους Τούρκους βουλγαρικά ονόματα και απαγορεύοντάς τους να μιλούν την γλώσσα τους. Το αποκορύφωμα της κρίσης ήταν το 1989 με τον αναγκαστικό εκτοπισμό από την χώρα πάνω από 300 χιλιάδων ατόμων, που μετατρέπεται σε μία από τις βασικές αιτίες για την πτώση του καθεστώτος.


Φωτογραφία: BGNES

Παρ' όλα αυτά η καθημερινή ζωή στις πόλεις και τα χωριά με μεικτό πληθυσμό εξακολουθεί να υποτάσσεται στον τρόπο συμβίωσης και επικοινωνίας, που έχει εγκατασταθεί εδώ και αιώνες. Αυτός βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό και στην επιθυμία να ξεπερασθούν οι συγκρούσεις, που προκλήθηκαν από τις αρχές. Η ουσία της ειρηνικής συμβίωσης έγκειται στην λογική ελαστικότητα των ορίων μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Π.χ. οι Βούλγαροι γιορτάζουν τις τουρκικές γιορτές και οι Τούρκοι γιορτάζουν τις βουλγάρικες. Ταυτόχρονα διατηρείται η σταθερότητα του πολιτισμού των δύο κοινοτήτων και η αυτονομία τους.

Οι Τούρκοι στη Βουλγαρία πάντα είχαν αντιπροσώπους τους στη Βουλή. Μετά τις αρχές των δημοκρατικών αλλαγών στη χώρα το 1989 ιδρύθηκε κόμμα, που προστατεύει τα συμφέροντα αυτής της ομάδας Βούλγαρων πολιτών. Από το 2005 Τούρκοι καταλαμβάνουν μία η περισσότερες θέσεις στην βουλγαρική κυβέρνηση.


Φωτογραφία: BGNES

Το μορφωτικό επίπεδο του τουρκικού πληθυσμού είναι σχετικά χαμηλό. Ας μη ξεχνάμε, όμως, ότι μεγάλο μέρος των Βούλγαρων Τούρκων με ανώτατη εκπαίδευση πάνε στην Τουρκία, και κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, όπου η εργασία τους αμείβεται σημαντικά υψηλότερα.

Μια παράδοξος στην ιστορία των Τούρκων στη Βουλγαρία είναι το γεγονός, ότι η κρατική υποστήριξη για τον τουρκικό πολιτισμό ήταν πιο δυνατή και πάλι στα χρόνια του κομμουνισμού, αλλά σε μια νωρίτερη φάση – την δεκαετία του '50 και '60. Σήμερα στη Βουλγαρία εκδίδονται περιοδικά στην τουρκική γλώσσα, ενώ τα παιδιά, που επιθυμούν, μπορούν να την μελετούν στα κρατικά σχολεία.


Φωτογραφία: BGNES

Σημαντική ιδιαιτερότητα της τουρκικής κοινότητας στη χώρα μας είναι, ότι δεν είναι ομογενής από θρησκευτική άποψη. Η παρουσία τουρκικού πληθυσμού στη Βουλγαρία και η πολιτιστική κληρονομιά του, τα πολύτιμα αρχιτεκτονικά μνημεία από την οθωμανική εποχή, που έχουν διατηρηθεί μέχρι και σήμερα, αποτελούν πλούτο για την Βουλγαρία, γέφυρα, που συνδυάζει την χώρα με την Ανατολή και μας θυμίζει, ότι οποίος γνωρίζει τον άλλο, γνωρίζει καλύτερα τον εαυτό του.


Φωτογραφία: BGNES

Μετάφραση: Σβέτλα Τόντοροβα