Κατά τις ημέρες γύρω από την 24^η Μαΐου μπορείς να τους δεις και να τους ακούσεις παντού: μετράνε μέχρι 12 – τόσα χρόνια πέρασαν στο σχολείο. Στον χορό τους πάνε με πολυτελείς λιμουζίνες και αθλητικά αυτοκίνητα, φοράνε ακριβά επίσημα φορέματα και κουστούμια, πίνουν από το μπουκάλι… Έτσι φαίνονται οι απόφοιτοι των βουλγαρικών γυμνασίων κατά τη διάρκεια των χορών τους, που κοστίζουν στους γονείς τους μια ολόκληρη περιουσία. Η αποφοίτηση του σχολείου είναι το πρώτο σημαντικότερο γεγονός στη ζωή, αλλά οι χοροί των αποφοίτων στη Βουλγαρία  από χρόνια μοιάζουν με γιορτή του κιτς.

Το να μεγαλώσει και να μορφώσει τα παιδιά του είναι βασική αξία του Βουλγάρου. Γι’ αυτό είναι έτοιμος να βγάλει και το τελευταίο πουκάμισο από την πλάτη του. Το περιέγραψε και ο κλασικός μας Ιβάν Βάζοφ - στο έργο του «Υπό το ζυγό» στην γιορτή των γραμμάτων τα παιδιά, οι δάσκαλοι, οι γονείς και οι πρόκριτοι της πόλης επίσης μαζεύονται για να σημειώσουν το τέλος του σχολικού έτους. Οι σημερινοί απόγονοί τους γιορτάζουν τον εαυτό τους και ο χορός είναι μια φορά στη ζωή. 

Οι χοροί των αποφοίτων στη Βουλγαρία είναι ένα παράξενο φαινόμενο, που για την πολυτέλεια και τη σπατάλη τους μοιάζουν με γάμο. Οι γονείς όμως θεωρούν τη διοργάνωση του χορού των παιδιών τους ως υποχρέωσή τους. Για χρήματα δε μιλάει κανένας. Οι γονείς κοριτσιών βρίσκονται σε πιο δυσμενή κατάσταση. Για βραδινό φόρεμα, παπούτσια, τσάντα, κοσμήματα, μακιγιάζ, χτένισμα, μανικιούρ και πεντικιούρ το απαραίτητο ποσό γρήγορα φτάνει στα 1000 ευρώ. Τα σολάριουμ και τα γυμναστήρια επίσης κάνουν χρυσές δουλειές στις παραμονές των χορών των αποφοίτων. Σ’ αυτό πρέπει να προστεθούν και η ενοικίαση λιμουζίνας, η γιορτή για τους συγγενείς και τους φίλους των γονέων, το κουβέρ για τη βραδιά. Πολυτέλεια για μία νύχτα, κατά την οποία οι 19χρονοι προσμένουν την ονειρεμένη ζωή μετά την αποφοίτησή τους.

Η πραγματική ζωή όμως είναι πολύ πιο ζοφερή. Η Βουλγαρία είναι η φτωχότερη χώρα στην ΕΕ. Ο ένας στους πέντε ζει στο όριο της φτώχειας με μηνιαίο εισόδημα 150 ευρώ. Ο μέσος μισθός στη Βουλγαρία είναι 400 ευρώ. Αλλά κατά τη διάρκεια της χοροεσπερίδας οι σκέψεις αυτές είναι άσχετες. Και οι Βούλγαροι ξέρουν να διασκεδάζουν ακόμη και στη φτώχειά τους.

Και επειδή ο κάθε κανόνας έχει εξαιρέσεις, η σπατάλη χρημάτων για μια νύχτα μόνο ίσως μια μέρα θα μείνει στην ιστορία. Από μερικά χρόνια η φιλανθρωπική πρωτοβουλία #steniskanabala προσπαθεί να ξυπνήσει τη συνείδηση των αποφοίτων, καλώντας τους να δωρίσουν τα χρήματα για τον χορό τους σε ορφανούς, για να συνεχίσουν τη μόρφωσή τους σε ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα ή κέντρο επαγγελματικής κατάρτισης. Και παρά το γεγονός ότι η εκστρατεία γίνεται όλο και πιο δημοφιλής, οι απόφοιτοι που πηγαίνουν στον χορό τους με μπλουζάκια ακόμη είναι σπάνιο φαινόμενο.