Η Κόμνια Στογιάνοβα (Komnia Stoianova) αποτελεί πρότυπο των παραδοσιακών τραγουδιστών της παλιάς σχολής της Στράντζα και το ρεπερτόριό της είναι αγαπημένο και δημοφιλές. Η αναγνώριση που έλαβε εν ζωή είναι η μεγαλύτερη ικανοποίηση για έναν καλλιτέχνη.

Η Κόμνια Στογιάνοβα(1930-1991) γεννήθηκε στο χωριό Ντράτσεβο της Στράντζα (ΝΑ Βουλγαρία) και μεγάλωσε σε δυο φιλόμουσες οικογένειες. Όταν πήγε στο σχολείο τραγουδούσε στις γιορτές και το 1951 κέρδισε την πρώτη θέση στον διαγωνισμό παραδοσιακού τραγουδιού του Φεστιβάλ του Μπουργκάς.

«Η φωνή της είναι ζεστή και κυμματιστή, κυριεύει τις ψυχές των ακροατών», λέει η μεγάλη βουλγάρα παραδοσιακή τραγουδίστρια, Μάγκντα Πουσκάροβα, η οποία αναγνωρισμένη τότε, ενθάρρυνε την μικρή Κόμνια και αργότερα τις δυο γυναίκες έδεσε καρποφόρα καλλιτεχνική φιλία.

Μετά το βραβείο, το κορίτσι έλαβε πρόσκληση από τον ίδιο τον Φίλιπ Κούτεβ να συμμετάσχει στο συγκρότημά του. «Η φωνή της ήταν φυσική, με πολλές διακοσμήσεις», λέει η Μαρία Κούτεβα, σύζυγος του Φίλιπ, με την οποία συνεργάζοταν χρόνια η Κόμνια. Στο ανσάμπλ το κορίτσι έμαθε τα μυστικά της σκηνικής παρουσίας και άρχισε να δίνει αυτόνομες συναυλίες. Το 1953 κέρδισε την πρώτη θέση στον Διεθνή Διαγωνισμό Νέων του Φεστιβάλ Παραδοσιακού Τραγουδιού στο Βουκουρέστι και στα18 της χρόνια έκανε την πρώτη της ηχογράφηση με το Ράδιο Στάρα Ζαγκόρα. Στο τέλος της καριέρας της εκτελούσε 250 τραγούδια της Στράντζα μεγάλο μέρος των οποίων φυλάσσονται στο αρχείο της ΒΕΡ.

Βιβλίο για την ζωή και το έργο της Κόμνια Στογιάνοβα έγραψε ο Γκεόργκι Ντραγκάνοβ που τονίζει το ρόλο της πατριαρχικής κοινωνίας στην διαπαιδαγώγηση της τραγουδίστριας, μιλά για την μουσική της κληρονομιά και για τα παραδοσιακά τραγούδια σαν πηγή λαϊκής σοφίας και μνήμης. 

«Το σπίτι μας απείχε περίπου 200μ. από το σπίτι της κυρίας Στογιάνοβα που για μένα ήταν σαν μεγαλύτερη αδερφή, λέει ο Γκεόργκι. Όταν άνοιγα το παράθυρο την έβλεπα και την άκουγα να τραγουδά. Δίπλα στο σπίτι τους οι γυναίκες μαζευόντουσαν για τις παραδοσιακές τους εργασίες και τότε τα τραγούδια γέμιζαν τον δρόμο. Η κάκα Κόμνια τραγουδούσε όταν πήγαινε να ποτίσει τα άλογα και ακόμα περισσότερο την εποχή του αλωνίσματος. Τότε καθόμουν στο παράθυρο με τις ώρες για να την ακούω. Η μητέρα μου δεν με μάλωνε κι ας απείχα απ’ τις δουλειές γιατί καταλάβαινε την ψυχική μου ανάγκη για μια τέτοια απόλαυση. Την αγάπη μου για το τραγούδι εγώ την κληρονόμησα από τον πατέρα μου ο οποίος είχε ωραία φωνή και έδινε τραγούδια στην Κόμνια. Στο βιβλίο δημοσιεύω 110 τραγούδια, τις νότες για τα οποία τις σημείωσε ο διάσημος ακορντεονίστας Τόντορ Πραστάκοβ. Το παρουσίασα στο Εθνικό Σχολείο Λαογραφικών Τεχνών στο Κότελ όπου η Κόμνια έκανε τις τελευταίες της ηχογραφήσεις με συνεργείο από το Ράδιο Στάρα Ζαγκόρα. Ξέρω όλο το ρεπερτόριο της κυρία Στογιάνοβα και γνωρίζω πράγματα που είναι ανέκδοτα. Έχω πολύ υλικό και φωτογραφίες για άλλο ένα βιβλίο. Στο χωριό μου ξεκίνησε να διοργανώνεται διαγωνισμός στο όνομα της Κόμνια Στογιάνοβα και τώρα πια μεταφέρθηκε στην πόλη Σρεντέτς με το όνομα «Φολκλορικό στεφάνι». Ελπίζω οι νέοι καλλιτέχνες να χρησιμοποιούν το βιβλίο μου και να μην ξεχνάνε τα τραγούδια του τόπου μας».

Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα