Μέσα στα χρόνια οι μάρτηδες έχουν υποστεί πολλές μεταμορφώσεις αλλά κρατάνε πάντα το κύριο συμβολικό τους νόημα. Η Γκενοβέφα Καλούσκοβα από την Σόφια κεντάει γκομπλέν (Gobelins), βουλγάρικα παραδοσιακά μοτίβα και φτιάχνει μάρτηδες. Το αποτέλεσμα είναι μικρά κοσμήματα που έχουν πολλούς θαυμαστές. Το χόμπι της ασκεί με αγάπη και υπομονή. Όλα τα υφαντά είναι χειροποίητα και έχουν διαφορετικά σχέδια. Ένα από αυτά είναι η γνωστή «ελμπέτιτσα» - διπλός σταυρός που δείχνει τα σημεία του ορίζοντα, τα ηλιοστάσια και τις ισημερίες και συμβολίζει την αέναη αναγέννηση της φύσης.

«Εκτός από το άσπρο και το κόκκινο, προσθέτω πράσινο για τα φυτά και κίτρινο για τον ήλιο, λέει η Γκενοβέφα. Δεν μπορούμε χωρίς το φως και χρειαζόμαστε προστασία από τα δεινά. Χρησιμοποιώ βαμβακερές κλωστές με τις οποίες συνήθως ράβονταν οι παραδοσιακές φορεσιές. Συνήθως χαρίζω τους μάρτηδες που φτιάχνω σε φίλους και γνωστούς γιατί δεν είναι αυτό το επάγγελμά μου. Κεντάω στον ελεύθερο χρόνο μου και επενδύω τον εαυτό μου σε κάθε κομμάτι. Το πρώτο πράγμα που κάνω την Πρώτη Μαρτίου είναι να δέσω μάρτη στον άντρα μου και έπειτα στους συναδέλφους μου. Εδώ στην Βουλγαρία αυτή η μέρα είναι ξεχωριστή, γιορτινή. Ελπίζω να συνεχίσουμε να τηρούμε τις παραδόσεις γιατί αυτό μας διαφυλάττει σαν λαό. Κάθε μάρτης είναι μήνυμα αγάπης και γι’ αυτό είναι καλύτερα να επιλέγουμε τους χειροποίητους μάρτηδες. Οι δικοί μου ταξιδεύουν στην Γαλλία, την Γερμανία, την Λετονία και όπου ζουν Βούλγαροι. Οι μάρτηδες είναι όμορφο σουβενίρ από την πατρίδα μας».

ΒΕΡ-αρχείο, πρ. αρχείο

Επιμέλεια και Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα