Σήμερα πολλά από τα χωριά της Βουλγαρίας ερημώνουν. Οι κάτοικοι μένουν όλο και πιο λίγοι, δεν υπάρχουν παιδιά. Θλιβερή είναι η εικόνα των κτηρίων που καταρρέουν, χωρίς παράθυρα και σκεπές. Μα την μεγαλύτερη λύπη προκαλούν τα κτήρια των αλλοτινών σχολείων. Συνήθως πρόκειται για μεγάλα οικοδομήματα, χτισμένα τις δεκαετίες του ’50 και του ’60, με πολλές αίθουσες και μεγάλα παράθυρα.

Το βασικό πρόβλημα είναι πως οι κοινότητες δεν έχουν αρκετά χρήματα για να συντηρούν αυτά τα κτήρια ενώ η απουσία παιδιών κάνει τον σκοπό τους να χάνει το νόημά του. Το χωριό Στολέτοβο όμως δίνει ένα καινούριο παράδειγμα.

Το Στολέτοβο βρίσκεται κοντά στο Πλόβντιβ, μεταξύ του Αίμου και της Σρέντνα Γκορά. Δίπλα του κυλά ο ποταμός Στριάμα. Οι επισκέπτες μπορούν να το συμπεριλάβουν στις εκδρομές τους στην περιοχή του Κάρλοβο. Υπάρχει σταθμός της σιδηροδρομικής γραμμής Σόφια-Κάρλοβο-Μπουργκάς. Στην περιοχή  καλλιεργούν ρόδα και λεβάντα. Η εκκλησία «Άγιος Δημήτριος» είναι από το 1895. Το πολιτιστικό κέντρο χτίστηκε πριν περίπου 90 χρόνια και πριν 14 χρόνια τα στελέχη του άρχισαν να διοργανώνουν το Λαογραφικό Φεστιβάλ «Το Στολέτοβο τραγουδάει και χορεύει».

Το σχολείο του χωριού διατηρείται σαν να μην έχει περάσει από πάνω του ο χρόνος. Τα θρανία και οι πίνακες στέκονται αγέρωχα ενώ το κουδούνι που έδινε σήμα για το διάλειμμα περιμένει κάποιος να το χτυπήσει. Αλλά τώρα η ιδέα είναι το κτήριο να μετατραπεί σε πολιτιστικό κέντρο και μουσείο. Τα εκθέματα είναι δωρεές των κατοίκων. Πρόκειται για μια πλούσια εθνογραφική συλλογή.

«Μας περιμένει πολλή δουλειά ακόμα, λέει ο δήμαρχος του χωριού, Μιροσλάβ Κόλεβ. Αλλά δεν πρόκειται να υποχωρήσουμε γιατί στο χωριό υπάρχουν νέοι άνθρωποι που βοηθούν εθελοντικά. Αγαπώ το χωριό και το σχολείο γιατί εδώ γεννήθηκα και μεγάλωσα. Οι κάτοικοι δεν επιτρέπουν να ερημώνουν κτήρια, ειδικά κοντά στην πλατεία και γι’ αυτό φροντίζουμε την σκεπή του σχολείου. Το 2018 δυο από τις αίθουσες τις μετατρέψαμε σε εκθεσιακό χώρο για την εθνογραφική μας συλλογή. Έχουμε αργαλειό και οικιακά σκεύη από την εποχή της Αναγέννησης. Οι κάτοικοι μας έδωσαν φωτογραφίες και γράμματα, απομνημονεύματα. Μια από τις αίθουσες την αφιερώσαμε στον στρατηγό Νικολάι Στολέτοβ(1831-1912) του οποίου το όνομα φέρει το χωριό. Φέτος κλείνουν 190 χρόνια από την γέννηση του ανθρώπου που ηγήθηκε του εθελοντικού σώματος των Βουλγάρων, που συμμετείχαν στον ρωσο-τουρκικό, απελευθερωτικό για την Βουλγαρία, πόλεμο. Σε άλλη αίθουσα δημιουργήσαμε χώρο όπου να παίζουν παιδιά όταν ο καιρός δεν είναι καλός και δεν γίνεται να τρέχουν στην φύση. Εκεί τα παιδιά μπορούν να παίζουν πινγκ πονγκ, έχει και εξοπλισμό για γυμναστική. Στην τραπεζαρία δημιουργήσαμε λέσχη στην οποία θα έχουν πρόσβαση όλοι οι κάτοικοι».

«Το σχολείο του χωριού ήταν αρχικά τριτάξιο και μετά έγινε τετρατάξιο, λέει Γκεργκάνα Τοντορόβα, που ήταν πρώτα μαθήτρια και έπειτα δασκάλα εκεί. Έπειτα τα παιδιά πήγαιναν στο σχολείο του γειτονικού χωριού (Καρναρέ) για να τελειώσουν την μέση εκπαίδευση. Την δεκαετία του ’50 το σχολείο του Στολέτοβο είχε γύρω στα 80 παιδιά αλλά μετά άρχισαν να μειώνονται και κάποια στιγμή το σχολείο έκλεισε. Ήταν τόσο ωραία να ακούγονται οι φωνές και τα γέλια των παιδιών. Όταν το σχολείο έκλεισε λυπήθηκα πολύ. Τώρα είμαι πάλι αισιόδοξη. Ο δήμαρχός μας είναι νέος και έχει πρωτοβουλίες. Οι άνθρωποι εμπνέονται από εκείνον και επιθυμούν να συμμετέχουν στην αναβίωση. Όχι μόνο σώθηκε το κτήριο αλλά και γύρω από το σχολείο έχουν γίνει αθλητικές εγκαταστάσεις». 

Φωτογραφίες: Γκεργκάνα Μάντσεβα

Επιμέλεια και Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα