Στις 21 Μαΐου είναι η γιορτή των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, οι οποίοι τιμούνται από την Εκκλησία ως Ισαπόστολοι. Ο Κωνσταντίνος είναι ο πρώτος επίσημα αναγνωρισμένος χριστιανός ρωμαίος αυτοκράτορας. Το 313, μέσω του Εδίκτου των Μεδιολάνων, που εκδόθηκε από τον Αύγουστο Λικίνιο και τον Μεγάλο Κωνσταντίνου, ο χριστιανισμός ανακηρύχθηκε ισότιμος με τις υπόλοιπες θρησκείες. Χάρη στο Έδικτο, σταμάτησαν οι διωγμοί των χριστιανών. Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, ο Κωνσταντίνος έστειλε στην Ιερουσαλήμ την ευσεβή μητέρα του Ελένη, η οποία ήταν ήδη 80 χρονών, αναθέτοντάς της να βρει και να μεταφέρει χριστιανικά κειμήλια. Οι θρύλοι λένε ότι ακριβώς η Ελένη έδειξε το σημείο, στο οποίο βρέθηκαν τρεις σταυροί, ανάμεσά στους οποίους ήταν και ο Άγιος Σταυρός, στον οποίο σταυρώθηκε ο Ιησούς Χριστός. Με δικές της οδηγίες και πόρους χτίστηκαν μερικές εκκλησίες – στο Βηθλεέμ, στο Όρος των Ελαιών κ. ά..

Στη Βουλγαρία αυτή την ημέρα πανήγυρή τους έχουν δεκάδες εκκλησίες, κάποιες εκ των οποίων ήταν τόποι λατρείας ήδη κατά τον Πρώιμο Μεσαίωνα. Στην περιοχή του βουνού Στράντζα με την εικόνα των Αγίων χορεύουν τον πύρινο χορό τους οι αναστενάρηδες, οι οποίοι όμως συνήθως σημειώνουν την γιορτή στις 3 Ιουνίου, με το παλιό ημερολόγιο. Στις υπόλοιπες περιοχές της χώρας υπάρχουν διάφορα έθιμα, που εκτελούνται αυτή την ημέρα.

Ανάμεσα στα δημοτικά τραγούδια, αφιερωμένα στον Κωνσταντίνο και την Ελένη, ιδιαίτερα ενδιαφέροντα είναι αυτά από τα χωριά των αναστενάρηδων στην περιοχή της Στράντζα, τα οποία λένε ιστορίες, που σχετίζονται με το παλιό έθιμο. Όπως το τραγούδι «Ξεκίνησαν οι Άγιοι Κωσταντίν και Ελένη» σε εκτέλεση του Μανόλ Μιχάηλοφ, στο οποίο οι Άγιοι πηγαίνουν σε επίσκεψη στην γιαγιά Νούνα και τη γιαγιά Ζλάτα (θρυλικές αναστενάρισσες από το χωριό Μπάλγκλαρι, πραγματικά υπάρχουσες προσωπικότητες). Κάθονται μαζί σε τραπέζι «ψωμί να φάνε» και κανονίζουν να συναντηθούν την Ημέρα του Αγίου Κωσταντίν, όταν «παίζουν γκάιντα και χτυπούν το νταούλι»

Γύρω από την ημέρα των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένη σε πολλά χωριά της Στράντζα γίνεται πανηγύρι, που μετατρέπεται σε εύθυμη γιορτή με πολλά τραγούδια και χορούς. Για μια τέτοια γιορτή ετοιμάζεται και ο ήρωας του τραγουδιού «Ο Ντίμο έλεγε στη μητέρα του» σε εκτέλεση της Μαρίνα Παρούσεβα από το χωριό Ιντζέ βοϊβόντα, της περιοχής του Μπουργκάς.

 
Μετάφραση: Ντενίτσα Σοκόλοβα