Να κρυφοκοιτάξεις το παρόν μέσα από τα μάτια του ανθρώπου της Αναγέννησης και να γεννηθούν ιστορίες από τον δικό σου φανταστικό κόσμο – κάτι τέτοιο κάνουν οι πίνακες της καλλιτέχνιδας Λιλιάνα Ντβοριάνοβα στη δέκατη ατομική της έκθεση «Κλεμμένες ματιές» στη γκαλερί  Etud στη Σόφια.

Η ιδέα να «κλέψει» τα μάτια των αναγεννησιακών και κλασικών ζωγραφιών ήρθε στη Λιλιάνα Ντβοριάνοβα ως αστείο. Μια μέρα, για πλάκα, φτιάχνει κολάζ από τα μέλη της οικογένειάς της, μετατρέποντάς τα σε παλιά πορτρέτα. Στη συνέχεια δημοσιεύει τις εικόνες στο Διαδίκτυο, αλλά προς έκπληξή της, έρχονται πολλές παραγγελίες από αγνώστους που θέλουν να ενσαρκωθούν στον Σαίξπηρ, τον θεό Άρη και κάθε είδους χαρακτήρες.

Παράλληλα με αυτές τις δραστηριότητες, η καλλιτέχνιδα συλλέγει ένα αρχείο με πολλά πορτρέτα και αποφασίζει να πειραματιστεί. Έτσι αποφάσισε να πάρει τα μάτια από τους πίνακες και, με τη βοήθεια του ψηφιακού μετασχηματισμού, να φτιάξει εντελώς νέες εικόνες και ιστορίες.

«Δεν κοίταξα τους πίνακες όσο ζωγράφιζα» λέει η ίδια. «Προσπάθησα να μην παίρνω πολλά, εκτός από τα μάτια. Από αυτά τα βλέμματα δημιούργησα άλλα πορτρέτα με μια νέα αφήγηση που μπορεί να φανταστεί ο καθένας όταν σταθεί μπροστά στον πίνακα. Αποδεικνύεται ότι ένα μόνο βλέμμα μπορεί να πει πολλές ιστορίες, έτσι έφτιαξα πολλά ριζικά διαφορετικά πορτρέτα με τα ίδια μάτια».

«Κάπως τα πορτρέτα φέρνουν τον χρόνο τους» συνεχίζει. «Γι' αυτό οι πίνακες δημιουργήθηκαν με μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα, την οποία δεν θα μπορούσα να πετύχω αν απλώς τους σχεδίαζα ή έπαιρνα τα μάτια από μια φωτογραφία και τα κάνω κολάζ. Φαίνονται να φωτίζουν με ιδιαίτερο φως αυτόν τον νέο οπτικό χώρο στον οποίο βρέθηκαν. Και αυτό το φως έχει έρθει με κάποιο τρόπο από το παρελθόν».

Όταν φτιάχνει τα χιουμοριστικά κολάζ για την οικογένειά της, η καλλιτέχνιδα φροντίζει ώστε τα μοντέρνα πρόσωπα, που επικαλύπτονται από αναγεννησιακές και κλασικές εικόνες, να φαίνονται αστεία. Ενώ οι «κλέμμενες» ματιές του παρελθόντος φαίνονται κανονικές ακόμα και σήμερα. «Στέκονται πειστικά, υπάρχει ακόμα ζωή μέσα τους που μπορεί να δημιουργήσει μια εικόνα, μια ιστορία» λέει ο καλλιτέχνιδα. Θα είναι όμως το ίδιο αν οι άνθρωποι του μέλλοντος κοιτούν μέσα από τα μάτια μας;

«Με τις νέες τεχνολογίες, ένας άνθρωπος μπορεί να εξαφανιστεί και αυτό με τρομάζει» λέει η Λιλιάνα Ντβοριάνοβα. «Εγώ η ίδια χρησιμοποιώ ψηφιακά εργαλεία, αλλά η διαδικασία απαιτεί χρόνο στον οποίο σκέφτομαι και ζω με το έργο. Κι αν όλα γίνονται μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, τα σύνορα με τον άνθρωπο, την τέχνη θα χαθούν εντελώς. Τότε πού πάει η δημιουργικότητα ως διαδικασία εσωτερικής εμπειρίας».

Κοιτάζοντας μέσα από τα μάτια του άλλου μπορούμε να ξυπνήσουμε την ενσυναίσθηση στον εαυτό μας, να προλάβουμε τα σχέδια των άλλων, να νιώσουμε ακόμα και τον χτύπο της καρδιάς του.

«Ίσως δεν τους κοιτάμε μέσα από τα μάτια τους, αλλά στην πραγματικότητα μας κοιτάζουν από τα πορτρέτα», καταλήγει η καλλιτέχνιδα. «Ένα άλλο ερώτημα είναι πώς φαινόμαστε στα μάτια τους. Αλλά όταν ένα άτομο αισθάνεται ότι τον παρακολουθούν, παίζει πάντα έναν ρόλο και θέλει να φαίνεται καλός στα μάτια των άλλων».

Φωτογραφίες: Ντιάνα Τσανκόβα, Facebook /galleryEtud

Μετάφραση: Άιλιν Τόπλεβα