Επιστημονική ομάδα του Πολυτεχνείου της πόλης Βάρνα, συμμετέχει στο μεγάλης κλίμακας πρότζεκτ ILIAD, στόχος του οποίου είναι η δημιουργία ενός ψηφιακού αντίστοιχου του Παγκόσμιου Ωκεανού, επιτρέποντας την ταυτόχρονη επικοινωνία με συστήματα και μοντέλα του πραγματικού κόσμου. Με αυτόν τον τρόπο, με βάση τις πληροφορίες που συλλέγονται με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, θα γίνει δυνατή η λήψη αποφάσεων για τη διευκόλυνση της κυκλοφορίας των πλοίων. Οι προσπάθειες επιστημόνων 18 κρατών υποστηρίζονται από το πρόγραμμα Horizon 2020, το οποίο τους χορηγεί συνολικό προϋπολογισμό 19 εκατ. ευρώ.

Η βουλγαρική ομάδα πρέπει να αναπτύξει ένα ψηφιακό αντίστοιχο του κόλπου της Βάρνας και των καναλιών πλοήγησης που τον συνδέουν με τη λίμνη της Βάρνας. Με τον τρόπο αυτό, τα ψηφιακά μοντέλα των διαδικασιών στον κόλπο, θα βοηθήσουν τη ναυσιπλοΐα των πλοίων σε αντίξοες καιρικές συνθήκες και θα βελτιώσουν την ασφάλειά τους. Εκτός αυτού, αναμένεται να μειωθεί σημαντικά η αναμονή για ευνοϊκότερο καιρό για τη διέλευση των σκαφών από τα κανάλια.

«Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση των κινδύνων - λέει ο καθηγητής Τόντορ Γκάντσεφ, επικεφαλής της βουλγαρικής ομάδας. - Δημιουργούμε ένα εργαλείο με το οποίο, σε μια μικρή περιοχή - για παράδειγμα 1 τετραγωνικό χιλιόμετρο, μπορούμε να αξιολογήσουμε την ορατότητα, την ένταση και την κατεύθυνση του ανέμου και έτσι παρέχουμε έναν ψηφιακό χάρτη των κινδύνων. Με τη βοήθειά του, οι ελεγκτές κυκλοφορίας θα αξιολογήσουν ποιους ελιγμούς θα επιτρέψουν. Μια άλλη δυνατότητα του συστήματός, επιτρέπει την παρακολούθηση περίεργων αντικειμένων στο νερό – ένα πεσμένο κοντέινερ, μια νάρκη ή απλώς ένα κοπάδι μέδουσες. Με λίγα λόγια, μέσα σε ένα περιβάλλον προσομοίωσης σε πραγματικό χρόνο, αξιολογούμε όλους τους κινδύνους και δημιουργούμε ένα εργαλείο για τους ρυθμιστές κυκλοφορίας, ώστε να λαμβάνουν μια πλήρως τεκμηριωμένη απόφαση.»

Το ερευνητικό εργαστήριο τεχνητής νοημοσύνης του Πολυτεχνείου της Βάρνας, αναπτύσσει και άλλα πρότζεκτ, στο πλαίσιο ευρωπαϊκών και εθνικών προγραμμάτων, που καλύπτουν διάφορους τομείς. Ένα από αυτά είναι το πώς οι τεχνολογίες λαμβάνουν υπόψη την τρέχουσα κατάσταση ενός ατόμου - αν προσέχει, αν είναι συγκεντρωμένος, ποια είναι η συναισθηματική του κατάσταση, ποια είναι η γνωστική του ικανότητα.

«Οι τεχνολογίες έχουν προχωρήσει τόσο πολύ, που το ανθρώπινο σώμα είναι ενσωματωμένο μ’ αυτές - λέει ο καθηγητής Τόντορ Γκάντσεφ σε συνέντευξή του στο σταθμό της ΒΕΡ στη Βάρνα. Αυτό θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί, για παράδειγμα, για τη θεραπεία μυοσκελετικών προβλημάτων, για την αντικατάσταση άκρων που λείπουν και μερικές φορές για την αντιστάθμιση διανοητικών προβλημάτων. Επομένως, οι τεχνολογίες από μόνες τους δεν είναι καλές ή κακές, και σε μεγάλο βαθμό οι άνθρωποι αποφασίζουν πώς να τις χρησιμοποιήσουν».

Σύμφωνα με τον καθηγητή, η τεχνητή νοημοσύνη θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως συμπληρωματική τεχνολογία για την λήψη αποφάσεων. «Σε αυτή τη φάση υπάρχουν προβλήματα που σχετίζονται με την ένταξη στα κοινωνικά και ηθικά πλαίσια της κοινωνίας. Και το κυριότερο από αυτά είναι ότι δεν έχουμε ακόμα έναν καθολικό μηχανισμό με τον οποίο μπορούμε να διακρίνουμε το καλό από το κακό», υπογραμμίζει ο ίδιος.

«Οι τεχνολογίες είναι εργαλεία τα οποία οι άνθρωποι θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν για να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής τους και την ανάπτυξη της κοινωνίας – λέει ο καθηγητής Τόντορ Γκάντσεφ. Επειδή υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι, εδώ και 3 χρόνια υπάρχει ένα ευρωπαϊκό δίκτυο που στοχεύει στη δημιουργία μιας τεχνητής νοημοσύνης που θα είναι, πρώτον, προβλέψιμη και, δεύτερον, καλοπροαίρετη και πλήρως βοηθητική για τους ανθρώπους. Η προσπάθεια αυτής της κοινότητας είναι να εισαγάγει πρότυπα και κανονισμούς στην έρευνα στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης».

Έχει αποδειχθεί ότι το πιο αναξιόπιστο στοιχείο σε ένα σύστημα είναι, συνήθως, ο άνθρωπος, γιατί εμφανίζει τουλάχιστον 20% αβεβαιότητα σε οτιδήποτε κάνει, ενώ οι μηχανές, λόγω του ότι δεν διαθέτουν συναισθήματα, κάνουν πολύ λιγότερα λάθη. Οι επιστήμονες χωρίζουν τις τεχνολογίες σε τρεις κατηγορίες - πολύ ανώτερες από τους ανθρώπους (για παράδειγμα, στην επεξεργασία και αποθήκευση πληροφοριών), ίσες με τις ανθρώπινες δυνατότητες και κυριαρχούμενες από τους ανθρώπους. Ευτυχώς η ανθρωπότητα, εξακολουθεί να κυριαρχεί όχι μόνο στην αναζήτηση λύσεων σε κακώς ορισμένα καθήκοντα, αλλά και σε τομείς όπως η τέχνη, όπου απαιτείται δημιουργικότητα, ευρηματικότητα και ερευνητικό πνεύμα.

Φωτογραφίες: ocean-twin.eu

Επιμέλεια: Ντιάνα Τσανκόβα (από συν. της Ντοροτέια Νικόλοβα, ΒΕΡ-Βάρνα)

Μετάφραση: Σταύρος Βανιώτης