Οι Βούλγαροι είμαστε από τους λίγους λαούς, οι οποίοι έχουν δική τους γιορτή της πνευματικότητας – την Ημέρα των Λαϊκών Φωτιστών. Την τιμάμε κάθε χρόνο την 1 Νοεμβρίου, για να αποδώσουμε φόρο τιμής, αλλά όχι σε ηγεμόνες και πολεμικούς ήρωες, αλλά στους ανθρώπους του πνεύματος – σε εκείνους τους Βούλγαρους, που αφύπνιζαν τον λαό για ελευθερία, γνώση και αξιοπρέπεια στις σκοτεινά χρόνια καταπίεσης. Σήμερα, κατά τον αιώνα των υψηλών τεχνολογιών και της ΤΝ, αυτές οι μορφές μας επαναφέρουν στις αξίες, την γνώση και την ιδέα, ότι η ελευθερία αρχίζει από τον φωτισμό και την πνευματικότητα.

Στη βουλγαρική γλώσσα η λέξη «φωτιστής» (будител) προέρχεται από το ρήμα «αφυπνίζω», και περιλαμβάνει την έννοια του ανθρώπου, που βγάζει τους άλλους από το σκοτάδι της άγνοιας. Φωτιστές είναι συγγραφείς, δάσκαλοι, λόγιοι, πνευματικοί, επαναστάτες και άλλοι άνθρωποι, οι οποίοι με τον λόγο και το προσωπικό τους παράδειγμα άναψαν τη σπίθα της βουλγαρικής συνείδησης, αφυπνίζοντας το αίσθημα του ανήκειν,της γλώσσας και της καταγωγής.

Η αρχή της γιορτής τέθηκε ακόμη τι 1909 στο πλόβντιβ, ενώ το 1922 η Εθνοσυνέλευση την ανακήρυξε επίσημη γιορτή «όλων των άξιων Βούλγαρων». Την ιδέα έδωσε ο Υπουργός Παιδείας Στογιάν Ομαρτσέβσκι και η κυβέρνηση του Αλεξάνταρ Σταμπολίισκι. Επέλεξαν την 1 Νοεμβρίου – την Ημέρα του Αγίου Ιωάννη της Ρίλας, ο οποίος θεωρείται ο πρώτος Βούλγαρος φωτιστής. Ήταν μοναχός, ο οποίος αφοσίωσε τη ζωή του στην πίστη, την καλοσύνη και της πνευματική εδραίωση του λαού.

Με την πάροδο του χρόνου στο πλευρό του Αγίου Ιωάννη στάθηκαν ο Παίσιος του Χιλενδαρίου, ο οποίος έγραψε την «Σλαβοβουλγαρική ιστορία», ο Σοφρόνιος της Βράτσα, συγγραφέας του πρώτου έντυπου βιβλίου, ο απόστολς της ελευθερίας Βασίλ Λέβσκι, ο ποιητής και επαναστάτης Χρίστο Μπότεφ, οι Πέταρ Μπερόν και Βασίλ Απρίλοφ – θεμελιωτές της νέας παιδείας κ.α.

Σήμερα η Ημέρα των Λαϊκών Φωτιστών αποτελεί μια από τις πιο αγαπημένες βουλγαρικές γιορτές. Στα σχολεία τα παιδιά απαγγέλλουν ποιήματα και ανάβουν κεριά μπροστά στα πορτραίτα των πνευματικών μας προγόνων, επειδή η αληθινή ελευθερία ξεκινά από την γνώση.

Μετάφραση και δημοσίευση: Σβέτλα Τόντοροβα

Φωτογραφίες: oborishte.bg, BGNES, BTA, Ίνα Κομπούσεν