Qyteti Kotel i Bullgarisë Lindore na priti me shi. Megjithatë majat e larta dhe pyjet shumëshekullore, të lara nga shiu, e bënë vizitën tonë në këtë qytet rilindës e piktoresk edhe më të këndshme. Qyteti është ngritur në një kodër dhe gjatë shekujve ka qenë pikë kryesore në kalimin malor ku po gjendet.

Zëvendës kryetarja e Kotelit, znj. Detelina Adamova na sjell vizitkartën e qytetit: “Koteli – ky është një qytet legjendar e historik. Gjëja e parë që la përshtypje te vizituesit e qytetit janë shtëpitë prej druri, të cilat kanë mbijetuar nga zjarri i 1894-ës. Qyteti është përqafuar nga një histori e pasur. Kudo po shihet arkitektura rilindëse dhe fabrikat e prodhimit të qilimave. Qytetin e vizitojnë shumë turistë bullgarë e të huaj.”

Koteli është një vendbanim ku jetojnë në paqe bullgarë, turq, romë dhe bashkësia etnike e greqishtfolësve, të ashtuquajturit karakaçanë. Popullsia e qytetit numëron 7 500 banorë. Bashkisë i janë bashkuar 20 fshatra. Autoritetet vendase punojnë shumë për ndërtimin e rrugëve të reja në këtë rajon.

Drejtori i Muzeut Historik në Kotel, z, Pllamen Marxhanov rrëfen më shumë rreth këtij institucioni kulturor:

“Themelet e veprimtarisë së muzeut në Kotel i ka vënë z. Petër Mateev. Ky i fundit ka qenë patriot i madh, intelektual, gazetar e politik. Në vitin 1937 ai është bërë donatori kryesor i bibliotekës së muzeut, duke dhuruar përmbledhjet e tij personale të veprave letrare, memoaret e tij dhe disa eksponate të rralla me rëndësi historike.  Përgjegjësi i parë i bibliotekës së muzeut ka qenë z. Bozhill Makaveev”.

Me kalimin e kohës biblioteka e muzeut është shndërruar në një vend të studimeve dhe punimeve shkencore. Patrioti Petër Conçev i ka sistematizuar eksponatet e muzeut në disa departamente tematike: përmbledhje arkeologjike, koleksion armësh, libra të shtypit të vjetër, departament arkivor, portrete, harta e grafikë. Në vitin 1960 është hapur një muze i ri ku janë koleksionuar sende të cilat paraqesin pamje nga jeta kulturore e etnografike e banorëve të Kotelit. Në vitin 1981 është hapur Panteoni i Revolucionarëve Rilindës në krye me vendasin Georgi Sava Rakovski. Ky i fundit ka qenë mes organizatorëve të luftës çlirimtare nga zgjedhja osmane, intelektual, gazetar, historian e etnograf i shquar. 

Muzeu Historik në Kotel ka mbledhur gjithë historinë e pasur të rajonit ku po gjendet qyteti. 9 ekspozitat e muzeut paraqesin të dhëna për kulturën materiale e jo-materiale të popullsisë vendase.

Përgatiti në shqip: Anna Kapitanova

Fotografi: Shefkie Çakër dhe wikipedia.org