Shatërvanët në çdo qytet janë një nga vendet e preferuara për pushim. Ata magjepsin secilin me ndjenje ndaj bukurisë. Vet ata me gurgullimën tregojnë histori interesante. Një arsye të flasim për ta na dha fotoekspozita “Shatërvanët në Bullgari” rregulluar nga Asociacioni Bullgar i Ujërave dhe Shoqata “Unë e dua ujin”. Si lindi ideja për këtë foto konkurs dhe cilat ishin kriteret për pjesëmarrje, e pyetëm kryetarin e asociacionit, inxhinierin Ivan Ivanov:

“Kjo është një traditë, të cilën e respektojmë që prej 5 vitesh. Në kuadrin e Javës së Ujit vendosëm, se duhet të organizojmë veprimtari të larmishme për të tërhequr vëmendjen e njerëzve kështu që edhe ata të përfshihen. Dhe njeri prej aktiviteteve është foto konkursi. Sivjet tema ishte “Shatërvanët e Bullgarisë”. Ajo provokoi një interes të madh, ndoshta për arsye, se pjesa e madhe prej tyre u rinovuan vitet e fundit. Krahas kësaj janë në qendrën e vëmendjes në çdo qytet. U paraqitën më se 300 fotografi me ngjyra. Zgjedhja e jurisë ishte shumë e vështirë, por në fund të fundit u dalluan 50 fotografi. Prej tyre u dekoruan 5. Për tri vendet e para votoi juria, për vendin e katërt votuan onlajn, dhe për vendin e pestë vendosën institucionet.”

U dallua Drejtoria e Ujërave të Rajonit Lindor të Egjeut për fotografinë e shatërvanit “Spirale” në qytetin Pllovdiv. Fotografia e Stilijana Bozhidarovës nga qyteti Dobriç “Njomësia ujore” u dallua onlajn. U dekoruan tri fotografi të tjera nga juria: “Gjimnastja e Çapës” me autor Jordan Paçev, “Mbrëmja plotë shi” me autore Petja Radkova dhe “Më kap në se ke mundësi” me autor Kostas Anastasiu.

Nuk ka të dhëna të sakta për këtë kur njerëzit ndërtuan shatërvanin e parë, por më e rëndësishmja është se kudo në botë ata ruhen dhe mirëmbahen prej mijëra vitesh. Mirëpo, tek ne shatërvanët hasen rrallë. Në kryeqytet ka një shatërvan të ruajtur prej kësaj periudhe. Ai është në lulishten “Bukata” në bulevardin “Praga”. Sipas historianëve para afro një shekulli, ky shatërvan ngrihej në Sheshin “Sllavejkov” në qendrën e kryeqytetit. Në qytetin Pllovdiv ekziston edhe një shatërvan që prej shekujsh – “Demetra”. Ai u krijua nga skulptori Arnolldo Xoki, i  cili është autor i monumentit të Mbretit Çlirimtar në Sofje. Ky shatërvan u porosit si dhuratë dasme për princin Ferdinand nga perandori austriak. Princi vendosi t’i dhuronte qytetit Pllovdiv në lidhje me Ekspozitën e Parë Bullgare, hapur aty në vitin 1892. Është interesant historiku i shatërvanit në qytetin Hisarja, sipas legjendës një bej turk pëlqeu një vashë bullgare nga qyteti dhe dha urdhër të çonin te ai. Shumë gjatë përpiqeshin që të bindin vashën të ndërronte fenë, por ajo refuzonte. Prandaj beu urdhëroi për të djegur gjallë. Goca nuk tha asgjë vetëm lotët pikonin mbi tokë. Konsiderohet se kështu u formua burimi “Momina Sëllza” ose “Loti i Vashës”.

Përgatiti në shqip: Svetllana Dimitrova