Bulgaristan’da “Polonya domatesi zamanında İngilizler için “Polonyalı su ve kanalizasyoncunun” taşıdığı anlama gelmeye başladı. Rus pazarından geri çevirilen domatesler , yerli pazarlardan Bulgar domatesini uzaklaştırdı. O bizim çok sevdiğimiz Bulgar domatesin tadı mazide mi kalacak, ninelerimizin bahçesinden mis kokulu domatesler nerede kaldı?  Sosyal ağlarda geniş tepkiler ve eleştiriler yağmaya başladı. Bulgar tarımcılığın sembolü olan domateslere büyük bir darbe getirildi. “Dolu ve sağanak yağmurlar yetmiyor gibi, şimdi de bu Polonya domateslerinin akımına uğradık” diyor çiftçiler. Önümüzdeki yıldan itibaren artık yerli domates bulmak neredeyse imkansız olacak.

Peki, nasıl bu duruma gelindi?

Ulusal Bahçıvanlar Derneği Başkanı Slavi Trifonov “Sadece Rus pazarını kaybetmekle kalmıyoruz, aynı zamanda Bulgar pazarlarını da kapatıyoruz” diyereki paylaşıyor endişelerini.

AB’den taze meyve sebze için en az sübvansiyon alan ülkeyiz. Hatta on kat daha az destek alıyoruz. Bu durumda nasıl rekabet edebiliriz. Domates konusunda bir başka tezat da var ortada. Bulgaristan AB ile domates ve şeftali için ek sübvansiyon sözleşmesi imzalamadı. İşlemeye tabi tutulan domates ve şeftali için AB ek bir destek sağlıyor. Polonya ve diğer ülkeler böyle bir anlaşma imzalamış ve işlemeden geçecek meyve, sebzeler için ek destek alıyor. Aşırı destek alan bu domatesler de Bulgar piyasasını taşırmaya başladı. Taze meyve, sebza pazarlarında yerli mal kıtlaştı.

Burası adeta sahipsiz bir ev gibi.

Yunan domatesleri de yerli piyasamızı böyle istila etmişti, diyor Slavi Trifonov:“Bizim tüccarlar minibuslarla gidiyor ve işletimden geçmek üzere hazırlanan domatesleri satın alıyor, Yunan çiftçi para desteğini Avrupa’dan cebine koyuyor, domatesler konserve fabrikası yerine, Bulgar taze meyve, sebze pazarlarına geliyor. Bu domatesler ucuza geliyor, çönkü sahipleri zaten Avrupa’dan destek almışlar”.

Bulgar bahçıvanlar Avrupa Komisyonundan zararların telafisi için tazminat isteyecek. Bu sorun 5 Eylül’de Brüksel’de Tarım bakanları zirvesinde ele alınacak. Meyve, sebze üreticileri Bulgar idarelerinden de daha çok dikkat çağrısında bulunuyor. Bize yabancı meyve, sebzeler akımı iki yönden geliyor- biri Fransa, İspanya, Hollanda, Polonya gibi büyük ülkelerden. Diğer istila ise, Makedonya, Yunanistan, Türkiye gibi komşu devletlerden gelen domatesler.

Bulgar domatesini savunacağız mı?

Birçok ülke, çiftçilerini korumak üzere yerli meyve, sebzelerin korunmasi için geniş kampanyalar başlattı.AB Rusya’nın uyguladığı ambargodan zararların telafisi için 125 milyon avro tazminat öngörüyor.Ürünlerini piyasadan geri çekecek olanlara destek verilecek. Bu ürünler çocuk bahçeleri, kreşler, hastaneler ve benzeri kurumlara yönlendirilecek. Ambargodan etkilenecek meyve, sebzelerin fiyat düşüşü önlenecek ve buradaki amaç yerli çiftçinin gelirlerini korumak olacaktır. Rusya’ya en çok ihraç edilen ürünlerin listesi çıkarıldı. İlk etkilenen ürün arasında şeftaliler var. Ardından armutlar, elmalar ve benzeri meyveler var. Bulgaristan, Rusya ambargosundan en çok şeftali ve dondurulmuş ahududu ihracatından etkilenecek.

Türkçesi: Sevda Dükkancı