Varna’nın güneydoğu kısmında, limanın yakınında Bulgaristan’da şimdiye kadar bilinen en büyük antik kamu binasının kalıntıları bulunuyor. Burada eski Odesos şehrinin hamamları söz konusu. 7 bin metre karelik büyüklüğü ile onlar, Balkanlar’da en büyük ve Roma İmparatorluğu zamanından Avrupa’da dördüncü büyük hamamlardır. Zamanında eski binanın kalıntılarına dikkatini veren büyük Çek-Bulgar arkeolog ve Bulgaristan Bilimler Akademisi’nde akademisyen Karel Skorpil’in rolü kaydedilmeye değerdir. Kendisi, ülkemizde arkeoloji biliminin temel taşlarını koyanlardan biridir. Karel Skorpil, ilk Bulgar başkenti Pliska’nın kalıntılarını da bulmuştur. Karel Scorpil’in büstü, Varnalılar tarafından hamamlar bölgesinde konulmuştur. Daha sonra XX. yüzyılın ikinci yarısında on yıl boyunca Bulgar arkeologlar Milko Mirçev, Aleksandır Kuzev ve saire antik hamamlar üzerinde çalışıyor ve onlar hakkında ilginç bulgular yapıyor.

Varna’daki Bölgesel Tarih Müzesi Müdür Prof. Valentin Pletnöv, konuyla ilgili olarak şunları söylüyor: “Hamamların içi çok büyüktü. Alanların tonozları vardı ve ardarda bulunuyordu. Mahzende ise mal tedariki koridorları ve tuvaletler gibi bütün hizmet alanları idi. Üst katta ise birkaç alanı olan büyük bir banyo vardı. Orada insanlar, görüşmüş, sohbet etmiştir. Bu, hamamlarda yapılan başlıca şeylerden biriydi. Bundan başka hamamda soğuk su, sıcak su ve çok sıcak su ile yıkanmak için alanlar vardı. Bu, her yerde kullanılan Roma hamamlarının prensibiydi”.

Hamamın içi mermer ile süslenmişti, duvarı ve zemini ise özel sistemlerle ısıtılmıştı. Şimdi arkeologlar, hamamın daha çok heykel ile de süslenmiş olduğunu buluyorlar. Ancak büyük hamamlar, bakım açısından çok pahalı çıkmış. II.-III. asırda şehir, çöküş yaşamaya ve istilalara hedef olmaya başladığında hamamlar büyük bir olasılıkla terk edilmiştir. Halk gereksinimleri için küçük hamamlar yapılmış, onlar da büyük hamamların yaklaşık 200 metre uzaklığında bulunuyor. Büyük hamamlar, varlığını sürdürmüş ama belli ki fonksiyonunu kaybetmiştir. Bu yüzden de V.-VI. asırda eski Odesos şehrinde şimdi limanın yakınında görülebilen küçük hamamlar kullanılmıştır.

Valentin Pletnöv şunları da açıkladı: “Bir konuya dikkat çekmek isterdim. Son iki yılda Varna belediyesi katkısıyla ve finansmanıyla “Odesos’taki Roma Hamamları” adını taşıyan Bulgaristan için eşsiz olan bir güzergah yapıldı. Buna küçük ve büyük hamamlar dahil edilmiştir. İki yıl için bu anıtların restorasyonu, geceleyin ışıklandırılması ve turistler için popülerleştirilmesi için 250 bin avro yatırıldı. İki yerde de ziyaretçi merkezi kuruldu.”

Büyük hamamların yakında bulunan merkezi çok dikkat çekicidir. Arkeologlar, bu ve sonraki yılda restorasyon çalışmalarının devam etmesini bekliyor, çünkü iki alanda da tiyatro ve opera gösterileri, oda konserleri ve sergiler için kültür sahasına dönüşen sahneler var. Bu etkinlikler, yazın Varnalılar ve şehrin konukları tarafından ziyaret edilmektedir.

Fotoğraflar: Venata Pavlova

Çeviri: Rayna İvanova