‘Kavdrat 500’ Ulusal galerisi ilk kez Hırvatistan, Sırbistan ve Slovenya’dan ressamların bundan 110 yıl önce Sofya’da sergilenen eserlerini hatırlatıyor. Bundan 110 yıl önce ‘Lada’ Güney Slav Birliğinin üyesi olan ressamların 26 eserini sergiliyor. Fikir ünlü Sırp heykeltıraş George Yovanoviç’e ait. Birlik 1904 kurulur ve Balkan halklarının kültürel değerlerinin oluşumunda büyük rol oynar. 1906 yılında yeniden canlanan Balkan kültürrlerinin yenilikçi sanatçıları bir araya gelir. Aralarında ünlü tarihçi, arkeolog ve yazar da var. 110 yıl sonra düzenlenen sergi hakkında Kalin Nikolov anlatıyor:

‘Bütün Avrupa kültür ufkunda önemli bir sayfadır bu sergi. Genelde küçük halklar tarihin belirli dönemlerinde kültürün bütün insanlığa açık olduğundan pek bahsetmeyiz. Kültür insanoğlunun ortak bir elbisesidir. Bütün fantezisi ile görevdedir. Yüzyılın başlarında güzel bir rastlantıdır Bulgarların Güney Slav ressamlarının birliğine katılması. Birliğin Onursal Başkanı parlak Çek ressamı Jaroslav Vesin’dir. O sırada Vesin Bulgaristan’da yaşıyor.’

O sıralarda Bulgar kültürü modern sanatsal akımlardan uzaktır. Kalin Nikolov devam ediyor:

‘Bulgar tarihçi diplomat ve yazar Simeon Radev Sloven ressamların Bulgar izleyicileri önüne çıkmasını yorumlarken, ‘ Sergide bir çok gülen izleyici gördük…. Aynı şekilde Fransızlar da on yıllar önce empresyonistlerin peyzajlarını karşıladı. Genç Bulgar enteller modern sanatta Avrupa eğilimlerini kabul etmeye hazırdır ‘

Örnek olarak Nikola Petrov’un tablolarını gösterebiliriz. ‘Sveta Sofya’ Aslan köprüsünü, ‘Banski’ meydanını , ‘İvan Vazov’ Halk tiyatrosunu resmetmiş. Avrupa’nın başkentimize girdiğini çizmiş eserlerinde. Kalin Nikolov devam ediyor:

‘Balkan ülkelerinde yapılanları küçümsememeliyiz. Dünyanın büyük ustalarımızı tanımaması bizim suçumuz. Hatta biz bile onları tanımıyoruz. İşte sorunun içeriği de bu. Benim herkese çağırım var. Gelin sergi salonumuza, dedelerimizin, atalarımızın sanatını tanıyalım. Bundan110 yıl önce Bulgar kültürünün modern sanat ile buluşmasına tanık olalım.’

Fotoğraflar: "Kvadrat 500" Ulusal Galerisi