1876 yılında 17 Mayıs gününe bağlayan gecede Romanya’nın Tuna kıyısındaki Gürgevo(Yergöğü) şehrinden Bulgaristan’a doğru bir Bulgar sığınmacı çetesi yola çıkar. Çetenin başında ihtilacı şair Hristo Botev bulunuyor. Beş asır Osmanlı egemenliğinde kalan Bulgaristan’da ulusal bağımsızlık kıvılcımları atılmaya başlamıştır. Çetenin amacı Bulgar topraklarındaki kurtuluş mücadelenin doruk noktası sayılan Nisan Ayaklanmasının patlak vermesinden sonra Vratsa İhtilal İline yardım sağlanmasıdır. Avusturya bandıralı “Radetzki” adlı yolcu gemisiyle çete Kozloduy kıyısına iner ve oradan Balkan Dağının yolunu tutar. Osmanlı ordusu askerleri ve başıbozuk paralı askerleriyle ağır öatışmaların ardından çete bozgun uğrar., Hristo Botev ve Okolçitsa Tepesini hayatını kaybeder.

Bu yıl 71. kez olmak üzere geleneksel olarak yurtseverler ve tarih meraklılarından oluşan turist grupları 22 Mayıs- 2 Haziran günleri Kozloduy- Okolçitsa arası “Botev Çetesinin İzinde” adlı anma yürüyüş turu düzenleniyor. 1901 yılında Botev çetesi ihtilalcilerinin katılımıyla Vratsa Balkanı (dağındaki) savaşın tutanağı hazırlanır. Ona göre Okolçitsa tepesi etrafı “son çatışmalara yakın, erişilir, önemli ve özel yer” olarak belirlenir. Hristo Botev’in heykel anıtı da o tepeye dikilir. Bu girişimle ilgili ayrıntılı bilgiyi yıllar içinde bu turu düzenleyen Bulgar Turizm Birliği üyesi Zornitsa Radonova’dan öğrendik:

“Bu tur fikri 1946 yılında doğar. Turizmin duayeni sayılan üç kişi böyle bir fikre kapılır. Biri yazar ve bilim adamı Pavel Deliradev. Bulgar Turizm Birliği tarihinde Deliradev önemli yere sahiptir. Onun yönetiminde 1923 yılında ilk defa toplu halde Musalla Tepesi (2925 metre) tırmanışı düzenlenir. 1933 yılında ise Pavel Tsvyatkov ile beraber, zorluklarıyla ünlü Kom burnundan Emine burnuna kadar tırmanma ve yürüyüşü düzenler. Diğer iki turist ise tarihçi İvan Velkov ve yazar Dimitır Osinin. Onları birleştiren bir hedef vardır, o da Hristo Botev’in çetesini ölümsüzleştirmek ve Vatan sevgisini pekiştirmek."

Botev Çetesi’nin İzinde turuna Mayıs ayında başlanıyor. Haritada güzergah belirleniyor. 1947 yılında Okolçitsa Tepesine kadar ilk organize tur yapılır. Toplam 17 kişi katılır. Kozloduy kıyısında görüşüp, yola çıkarlar”.

Zamanla bu tur ün kazanır ve yaygınlaşır. 1976 yılında Botev’in İzinde turuna 8 600 kişi çıkar. 1990 demokratik değişimlerden sonra sayı aniden çok düşer. O zaman ancak 100- 200 kişi katılır. Ancak zamanla vatanseverlik yine revaçta olur ve şimdi her yıl Botev’i takip edenlerin sayısı 1000’i geçer.

Vratsa İl Yönetimi güzergah boyunca katılımcılara yemek, su, seyyar banyo gibi olanaklar sağlıyor. 120 kilometreli güzergahın bazı özelliklerini de anlattı Zornitsa Radionova:

“Yol güzergahı hep aynı, fakat oradan geçen katılımcılar ondan asla bıkmıyor. Spor ve turist oyunları, yarışmalar, bilgi müsabakaları yapılır. Her akşam farklı gruplar programlar sunar.Son program 1 Hazira günü Hristo Botev’in öldürüldüğü yerde geçer. 2 Haziran sabahında tur resmi olarak biter ve farklı yarış dallarında derece alanlara Bulgar Turizm Birliği ve Vratsa İl Yönetimi ödüller taktim eder”.

Fotoğraflar:özel arşiv

Çeviri: Sevda Dükkancı