Bulgaristan Parlamentosu, 110 “evet”, 98 “hayır” ve 7 “çekimser” oy ile ilk okumada Kanada ve AB arasında Kapsamlı Ekonomik ve Ticaret Anlaşması (SETA)’yı onaylama ile ilgili yasa tasarısını kabul etti.

SETA taraftarlarının beklentileri, bu anlaşmanın gümrük vergileri kaldırılarak Kanada’ya Bulgaristan’dan mal ihracatının genişletilmesi ve Kanada tarafından belirlenen şartlar altında Kanada kamu ihaleleri piyasasına ülkemizin erişim kazanmasını bekliyorlar.

AB devletlerinin ulusal yetki alanına giren yatırımları koruma, yatırımcı-devlet arasındaki uyuşmazlıkların korunması, fikri mülkiyetin korunması, istihdam ve çevreyi korumak konuları hariçtir.

SETA anlaşması, 21 Eylül 2017’den beri kısmen (yatırımları koruma hükümleri, yatırımcı-devlet arasındaki uyuşmazlıkların çözümü, fikri mülkiyetin korunması, çevreyi korumak hükümleri hariç) uygulanıyor.

Şimdiye kadar Fransa ve Almanya dışında bütün AB ülkeleri SETA anlaşmasını kabul etti. En büyük ekonomiye sahip iki AB ülkesinin Anlaşma’yı onaylamakta acele etmemelerinin sebeplerinden birisi yabancı yatırımcıların ülkeleri uluslarüstü mahkemede dava edebileceklerinden dolayıdır.

Avrupa Halk Partisi’nden Andrey Kovaçev’e göre, söz konusu tahkim kamuya açıktır ve yatırımcıların hakem seçimine etki yapma imkanı yoktur.  Taraflardan birisi karardan memnun olmadığı durumda itirazedebilecek. Andrey Kovaçev devamla şunları paylaştı:

“Yatırımcıdan bağımsız olarak, kamuya açık olacak. Hakemler, Dünya ticaret örgütü sistemine göre tayin edilecek… O nedenle Bulgaristan aleyhine bir şey olacağına dair hiçbir şekilde endişeye yer yok. Aynı şekilde tarafların tahkim istemedikleri durumlarda ulusal kanunlar uygulanabilir. Sistem tamamen açık ve kolaylaştırılmıştır, hele ki küçük ve orta ölçekli işletmeler için…” diyor Andrey Kovaçev.

Ancak Bulgaristan Ticaret Odası, sivil kuruluşlar ve sendikaların endişesi, yabancı yatırımcıların yasal çerçevelerin vatandaşların yaşamını, sağlığını ve refahını koruduğunda bile ve ülkemizde geçerli olan yasaların karlarını azalttığını düşündüklerinde gerek duyduklarında ülkemizi dava edebilecekleri yönündedir.

Andrey Kovaçev şöyle devam etti: “Vatandaşlar ve iş çevreleri GDO, şeyl gazı ve standartlarla ilgili endişeleri var. Ticaret anlaşması, AB’deki yüksek standartlarımızı veya yasalarımızı değiştiren, düşüren, kaldıran her hangi bir hüküm içermiyor. Her ticaret anlaşmasında olduğu gibi, bunda da değiştirilme ve yeni şartlara adapte etme imkanları var. Bütün eleştiriler dikkate alındı ve anlaşma sendikaların ve yatırımcıların özel hakem tayin etmesini istemeyen iş çevrelerinin taleplerini göz önünde bulunduruyor. Bütün bunlar göz önünde bulundurulmuştur, ilerde problemler olursa da, anlaşmada değişiklikler yapılabilir”.

Ancak Avrupa Sendikalar Konfederasyonu (ETUC) buna biraz çekimser yaklaşıyor. ETUC uluslararası ticaretten sorumlu Daniele Basso, “ortak bir yorumlama aracı” üzerinde anlaştıklarını belirtti. Bu belge ile “yatırımcıları koruma maddesi” kullanımı sınırlandırılıcak.

Fotoğraflar: BGNES

Çeviri: Özlem Tefikova