Devlet bir yıl içinde büyük şehirlere ve otobanlara en az yüz  benzin istasyonu kuracak. Hükümetin aldığı bu karar, hararetli ve farklı tepki ve tartışmalara neden oldu.

Otomobil yakıt piyasası şimdiye kadar tamamen özel sektör, daha doğrusu yabancıların elindeydi. Büyük şirketlerin yoğunlukta olduğu bir piyasa mevcuttu.

Şimdi devlet bu oto yakıt piyasasına girerek, yeni kurulan Devlet Petrol Şirketini perakende ve toptan yakıt piyasasında önemli oyuncu haline getirmeyi hedefliyor.

Bu niyetin arkasında neler gizli ve oto benzin ile dizeltüketicileri neler bekliyor? Dünyada devletlerin otomobil yakıt piyasasına müdahale ettiği örnekler az değil. Bazı yerlerde başarılı, bazı örnekler ise fiyaskoyla sonuçlandı. En fazla petrol yedekleri bulunan ülke Venezuella, devlet PDVSA şirketinin başarısızlığından dolayı benzinsiz kaldı. Macaristan ve Baltık ülkelerinde devletin petrol satış piyasasındaki yeri asgari olsa da, başarılı bir örnek söz konusu.

Bulgaristan devletinin petrol piyasasına grime kararı mantık ve belli amaçlara dayanıyor, diyor fikre sıcak bakanlar. Kurulacak olan yeni devet şirketi hem yakıtı kendi benzin istasyonlarında satacak, hem de kendi depolarında yakıt muhafaza edecek. Böylece toptan ve perakende oto yakıt piyasasına bir düzen getirecek.

“Niyetlerimiz çok iyi. Daha düşük fiyatlar, rekabet ortamı, daha iyi kalite hem piyasa, hem tüketici için iyi bir eğilim olacak.Bu petrol piyasasına güveni pekiştirecek” dedi Bulgar Petrol ve Gaz Birliği yöneticilerinden Andrey Delçev.

Delçev şöyle devam etti: “Bulgaristan petrol üreticileri, tüccarları, ithalatçıları ve taşımacılarının son on yılda işlerini açığa çıkarması için devlet çok uğraştı. Şimdi tekel olmasa da, bir üreticinin yaygın olduğunu söyleyebiliriz. Bu yüzden petrol depoları fikrini kutluyorum, ticari şirket olarak hareket edecek bu depolar petrol piyasasına yeni isimlerin girmesine olanak verecek”.

Devletin bu planlarına sıcak bakmayan ve onları eleştirenlerden biri de ünlü ekonomi uzmanı ve Piyasa Ekonomisi Enstitüsü Başkanı Krasen Stançev. Yeni benzinci ağının kurulması için finansman nereden bulunacak ve bunun maliyeti ne olacak, diye soran Stançev, “Bu çok pahalı bir girişim olacak. Bundan dolayı beklenilen etkiyi getirmeyecek. OHAL’den zarar gören sektörün kaybı 1.15 milyar avro olacak. 100 devlet benzin istasyonu kurmanın maliyeti 50 ile 100 milyon avro arasında olacak. Bu arsaların devlet veya özel oluşlarına ve istasyonların büyüklüğüne bağlı bir rakam olacak”.

Ekonomi ve Maliye Bakanları Emil Karanikolov ve Vladislav Goranov devlet benzin istasyonları zincirlerinin kaç paraya mal olacağını söylemedi, nereden finanse edilecek ve geri dönüşümü ne olacak sorularını cevaplamadı. Devlet benzincilerinin devlet bütçesi parasıyla kurulmasını düşünmediklerini belirttiler. Krediye başvurulacağını söylediler.

Bu fikir çok tezat ve farklı yorum ve eleştirilere yol açtı. Birçok uzman bu fikrin daha başlamadan önce fiyaskoyla sonuçlanacağını öne sürüyor.

Tüketici ise bu yeni zincirlerde yakıtların ucuz olacağını umuyor. Bulgaristan’da yakıt fiyatları zaten AB’nin en düşük fiyatlarıdır. Dolayısıyla bu beklentinin de bir temeli yok, denilebilir.

Devletin reel yakıt sektörüne girişinin bir anlamı var mı, yok sorusunun cevabını şse gelecek verecek.

Çeviri: Sevda Dükkancı ​