Ülkemizde ve dünya çapında Covid-19’dan hastalananlara yönelik istatistikler son derece değişken, sürekli iniş ve yükseliş kaydediyorlar. Global, Avrupa ve ülke genelinde pandeminin yol açtığı ekonomik kriz de öngörülemez ve belirsizlik ile dolu. Bu bağlamda ülkemizdeki hararetli siyasi yazın ardından ekonomik sonuçlar ile ilgili konuşmalar çoğalıyor, uzmanların verdiği tahminlerdeki pozitif beklentiler giderek yerini gerçekliğe bırakmaya başlıyor.

Avusturya Ekonomi Araştırmaları Enstitüsü’nde ekonomist ve Viyana Ekonomi Üniversitesi’nde doktora öğrencisi ve öğretim görevlisi olan Atanas Pekanov BNR’ye verdiği söyleşide “Şimdiye kadar Bulgaristan ekonomisinin yaşadığı kayıpları değerlendirmek ve diğer Doğu Avrupa ülkelerinden gerilemememizi telafi etmek için gerekli kapasiteyi oluşturmamız gerekiyordu” dedi ve şunları ekledi:

“Şu anda Bulgaristan’ın Gayri Safi Yurt İçi Hasılası’nın hiçbir zaman bukadar yüksek olmadığı, vatandaşların ise hiçbir zaman bukadar zengin olmadığı türünden bir takım algılar oluşturulduğuna şahidiz.”

Ekonomist Atanas Pekanov’a göre, bu durumun ekonomik yönden bakıldığında “seyirci kitlesi” için kırıcıdır, çünkü kriz olmayan yıllarda bu eğilim her zaman doğrudur.

Gerilemeye gelince, bu Norveç İşletme Okulu’ndan Prof. Plamen Nenov’un analizinde açıkça görülüyor. Atanas Pekanov, bu analize göre, Bulgaristan’ı “kontrol grubundan” her hangi bir ülke ile, örneğin Romanya ile kıyasladığımızda karşılaşacağımız sonuç ile ilgili şunları söyledi:

“Romanya ile aynı yörüngeden hareket ettik, 2007-2008-2010’da iki ülkenin durumu çok benzerdi, ancak son 10 yılda çok fazla geriledik. Yıllar kaybetmemizden dolayı, bunun bizi günümüzde meydana gelen şoklarda, krizlerde daha hassas kıldığını kabullenmeliyiz.”

Avrupa Komisyonu’nun yıllık raporlarında çoğu kez gelirlerin nekadar düşük olduğu ve bunların gerilemeyi telafi edemediğinden bahsediliyor. Bu zor bir strart pozisyonundan hareket ettiğimizin göstergesidir.  Belirli hedef gruplarının devletin krizle baş etme yardımlarından yararlanıp yararlanamayacağı tahminlerini ancak bunun ardından yapmalıyız. Uzmanın sözlerine göre, destekleyici önlemler üç kriteri karşılamalı. Bunlar: doğru yönlendirilmiş, tam zamanında ve geçici önlemler olmalı.

Ekonomik tedbirlerle birlikte, Covid-19 vakalarında muhtemel keskin bir artış ve daha sıkı epidemiyolojik önlemlerin yürürlüğe girmesi durumunda ekonominin tekrar donmasına sebep vermemek için önleyici tedbirlere de dikkat çevirmek gerekiyor.

Atanas Pekanov, Bulgaristan’ın Avusturya örneğine uyması gerektiğini düşünüyor. Avusturya’da hükümet, resmi yasa olmasa da vatandaşlara işlerinin evden yürütülmesi mümkün olanların evden çalışmaya devam etmesi yönünde çağrıda bulundu.

“Bizde, oldukça daha sakin geçen yaz aylarında gelecek yılı mümkün olduğunca normal atlatmamız için sektörlerin büyük bir kısmını hazırlayacak önlemler alınması gerekiyordu. Epidemiyolojik durumun ağırlaşması durumunda eğitim ve başka kurumların kapatılmasına varılırsa, bizler bunun gençler üzerinde uzun sürecek etki yaratmasını istemiyoruz. Dijital becerilerimizi geliştirmeye ağırlık vermemiz gerekiyor. Bu da gerektiği zaman IT endüstrisi dışındaki diğer sektörlerin de uzaktan çalışabilmesine olanak sağlayacak.”

Hazırlayan: Yoan Kolev

Çeviri: Özlem Tefikova