Devrimci, şair, gazeteci, yayımcı olarak kendini gösteren Hristo Botev kısa yaşamı boyunca sadece 20 kadar şiir yaratmayı başardı. Kapsamlı olmasa da yaratıcılığı bugüne kadar Bulgar edebiyatının zirvesi sayılır. Özgürlük Havarisi’nin anısına bugün de seslendirilen bir şarkıya dönüştürülen  Levski’nin darağacına çekilmesinden derinden etkilenen Botev’in ona adanmış mısraları çok duygusaldır. Milli kurtuluş uğruna hayatını feda eden savaşçının yiğitliğini tasvir eden ‘Haci Dimitar’ şiiri herkesçe bilinir. Müziğe uyarlanan bu eser halkın Bulgar kahramanlarına olan saygı ve minnettarlığının bir simgesi olarak algılanır. Orkestra tarafından, solistlerle koronun icrasında („Jiv e toy“) adıyla da bilinen ‘Haci Dimitar’ şarkısı 2 Haziran’daki törenlerin ayrılmaz bir havasını oluşturur.  

Botev’in „Borba“, „V mehanata“, „Pristanala“ ve daha birçok şiiri çok geçmeden ezgi halinde söylenmeye başlandı. ХХ. yüzyılda Bulgar bestecilerinden Aleksandar Rayçev, Aleksandar Tanev, Simeon Pironkov bu milli kahramanımızın şiirleri üstüne ses ve enstrümantal eserlerini besteledi.

Ancak Botev’le yönetimindeki devrimci çetecilerin fedakarlığı ve yiğitliğinden esinlenen ilk şiir bundan 145 yıl önceki 20 Mayıs 1876 tarihinde yaratıldı. Bu, devrimci Botev’in Tuna nehrinin Bulgar yakasına ayak basmasından sayılı günler sonra oldu. ’Radetski’ başlığıyla yaratılmış şiir ‘ Tih byal Dunav’ ismiyle yaygınlık kazandı. Bu şiir, Bulgar edebiyatının patriği olarak bilinen İvan Vazov’un eseridir. Vazov anılarında şunları yazıyor: „Hepimiz çoşkuluyduk, bir efsaneden alınmış gibi görünen bu cesaret ve yiğitlik örneği ile ilgili ayrıntılar ağızdan ağza melhem gibi dolaşıyordu. Bu olayın etkisi altında ben ‘Tih byal Dunav se valnuva’ şiirini yazdım ve şiir çok geçmeden şarkı halinde büyük yaygınlık kazandı …“

Bulgaristan Radyosu’nun devrimci Hristo Botev’in yiğitliğini dile getiren şarkı ile ilgili ayrıntıları merak ediyorsanız bunları Bulgaristan Radyosu’nun ’Tih Byal Dunav’ şarkısının öyküsünde bulabilirsiniz.

Editör: Albena Bezovska

Çeviri: Neli Dimitrova​