Avrupa Organik Tarım Hareketleri Federasyonu’na göre, Covid krizi farklı ülkelerde organik gıda tüketimini % 10 ile % 20 arasında artırdı. Ne yazık ki Bulgaristan’da hangi organik gıdaların, ne kadar üretildiğine dair bilgi mevcut değil. Sektör kuruluşları verilerine göre ise bal, ülkemizde piyasa ihtiyaçlarını karşılayacak miktarda üretilen tek organik üründür.

Tarım Bakanlığı, Bulgaristan’da 4000’den az çiftliğin organik ürün yetiştirdiğini bildirdi. Organik tarımla ilgilenen çiftçilerin büyük bir kısmı çok yıllık mahsulleri tercih ediyor. Böylece 3 031 organik çiftlik, ülkemizdeki toplam ekilebilir arazinin % 3’ünden daha az olan 165 000 hektarın biraz üzerinde araziyi işletmekte. Tarım Bakanlığı verilerine göre, ülkemizdeki arı ailelerinin dörtte birini yetiştirenler yaklaşık 2 000 organik arıcının dışında, organik hayvancılık yapan 255 çiftlik var.

“Bioselena” Vakfı temsilcisi Stoilko Apostolov, insan sağlığını tehdit eden bir kriz anında, tüketici davranışlarının mantıklı bir şekilde değiştiğini ve daha kaliteli gıdalar seçmeye başladıklarını açıkladı. Ülkemizdeki organik ürün üreticileri, Bulgaristan’da bu tür gıdaların tüketimine ilişkin net bir bilgiye sahip değiller. Aynı zamanda salgının, Bulagristan’da sağlıklı beslenme isteğini arttırıp arttırmadığına dair bir bilgi yok. BNR’ye konuşan Apostolov, “Hiçbir şey bilmiyoruz, biraz körebe oynuyoruz sanki” dedi.

„Ülkemizdeki organik ürün piyasasının büyüdüğü yönünde gözlemlerim var, ancak ne kadarla olduğunu söyleyemiyoruz, çünkü bilgi toplayan hiç kimse yok. Aynı zamanda ağırlıklı olarak ithal organik ürünler yediğimiz yönünde bazı şüphelerimiz var“ dedi Apostolov.

Bu aşamada, Bulgaristan’daki organik ürün üreticileri, ülkemizdeki küçük organik piyasayı bile tatmin etme imkanına sahip değiller. Bununla ilgili Apostolov şunları paylaştı:

„Ülkemizde, piyasada bulunan tüm organik yumurtaların % 99’u ithal edilmektedir. Milyonlarca sertifikalı konvansiyonel tavuğa kıyasla, sadece 500 sertifikalı organik tavuğumuz var. Et sektöründe satışlarımız çok düşük, sadece organik dana eti satılıyor, domuz eti ve sosis çeşitlerini ithal ediliyor. Sebze ve meyvelerden bahsetmiyorum bile. İç piyasanın ihtiyaçlarını bir tek organik bal, bazı süt ürünleri ve sebzeler karşılayabiliyor. Geriye kalan ürün yelpazesinin büyük bir bölümü ithal ediliyor“ dedi.

Diğer sektörlerde olduğu gibi, organik ürünlerde de Bulgaristan’ın daha çok hammadde ihracatçısı olduğu ve katma değerin başka yere gittiği ortaya çıktı. Nedeni ise, büyük hammadde üreticilerinin, ortaya ürün çıkaracak ve yerli piyasaya sunacak üreticileri bulmakta zorluk yaşanması.

Organik ürünlerin gerçekten organik olup olmadığına ve yüksek fiyatların kaliteyi yansıtıp yansıtmadığına dair şüphelerin devam etmesiyle birlikte, Stoilko Apostolov’a göre “Satın alan insanlar var ve bu yüzden organik ürünler her yerden geliyor, yani talep arz meselesi”. Bulgaristan vatandaşlarının sertifikalı organik ürünlere şüphe ile yaklaşmalarına rağmen, bu ürünleri çocuklarına sağlamaya çalıştığı aşikardır. Apostolov, konu ile ilgili şunları söyledi:

„İyi gelişmeye devam eden, çok satan yiyecek grupları arasında bebek ve çocuk ürünleri var. Burada yıllarca devam eden bir büyümeden bahsediyoruz, çünkü Bulgaristan vatandaşı, çocuğu için en iyisini ister ve aile giderleri için parası olmasa bile, çocuklar ve bebekler için en kalitesini alır“ dedi.

Buradaki amaç, bahsedilen kaliteyi daha erişebilir kılmak ve daha üretken hale getirmek. 2030 yılına kadar, AB üye ülkelerindeki tüm tarım arazilerinin dörtte birinin organik üretim için sertifikalandırılması hedeflenmektedir. Fakat Bulgaristan bu orandan çok uzaktadır. 1995 yılından bu yana Bulgaristan’da organik tarımın geliştirilmesi için çalışan sivil toplum kuruluşu başkanının bildirdiği üzere “burada oran % 2,3’tür ve bizden sonra sadece Malta ve İrlanda geliyor”.

Röportaj: Veselina Milanova, BNR-Horizont Programı

Çeviri: Bedriye Haliz