Bıdni veçer- Noel arifesi için içine madeni para konan pide, Noel Bayramı için etli yemekler, özel bayram kolaçları hazırlamak... Hatta ‘fast food’( ayaküstü yemek) ve dışarıdan siparişi yapılan yemekler zamanında ülkemizde kurulan geleneksel bayram sofralarına hazırlıklar en hoş uğraşlardan biri olarak her bayramın özü ile ruhunun ayrılmaz bir parçasıdır. Günümüzde de yerel ritüel ve görenekleri büyük itinayla koruyup özel bayramlık yemek ve ekmekleri tek başına hazırlayan Bulgar ailelerinin sayısı az değil. 

Bayramlık olsun, günlük olsun, ekmeğin Bulgarın hayatında daima özel ve itibarlı bir yeri olmuştur. Ekmek ki, neredeyse bütün geleneksel bayramların odağındadır. 

• ’İgnajden’den Noel'e kadar ritüel ekmekler’

Farklı ritüeller için hazırlanan bayramlık ekmekler en kaliteli, en beyaz undan yoğrulur. Eskiden, daha ekin biçerken kadınlar en iri başakları ayırıp tohumlarını yıkıyor, kurutuyor ve özel olaylara korumak üzere bunları bez torbaya koyuyormuş. Özel ekmeklerin yoğrulduğu su da su kuyusundan eve çıt çıkarmadan getirilirken hiçkimse bundan içmemeli, buna dokunmamalıymış, su odun ateşinde ısıtılmalıymış. Ekmeği yoğuracak kadınlar giyimli kuşamlı olmalıymış. Un üç kez elekten geçirilmeli, bu bayrama adanmış özel halk şarkıları söylenmeli, ve en önemlisi temiz düşünceler, iyi hareketlerde bulunulmalıymış. Ekmek yoğrulurken hayvansal ürünler eklenmemeli.

Noel arifesi akşama özgü bu adet ve göreneklere göre farklı önemi olan birkaç bayramlık ekmek türü yapılır. ‘Bogovitsa’ (Bog -Tanrı) ya da ‘bogova pide’ adıyla bilinen ekmeğin rolü en büyük sayılır. Belirli ritüelle ilgili bayramlık ekmeklerin en belirgin özelliği, Tanrı’ya, haneye hasredilmiş kansız bir kurban olarak kabul edilir. ‘Bogovitsa’ pidesinin süsü mutlaka bir haç içerir, ortasında ise ‘prosfornik’ adıyla bilinen ahşap kilise mühürüyle oluşturulan dini semboller yer alır. 

• ‘Bulgarların kilise hayatının kilit unsuru ve zengin kültürel mirasının bir parçası olarak Prosfora mühürleri’

Bitkicilik,hayvancılık, ev ve mutfak eşyası ile ilgili bayramlık ekmekler de hazırlanır. Bu tür ekmeklerin üzerindeki süsler harman, çobanla sürüsü, öküzlerle çift süren çiftçi halindedir. 

Bazı bölgelerde fıçı biçiminde ekmek de yoğrulur. Bu ekmek genellikle üzüm bağını çapalayanlar için hazırlanır. Yurdumuzun her ayrı bölgesinde yapılan daha birçok bayramlık emek türü de tasvir edilmiştir. 

Noel sofrası ve uzun Noel-Yılbaşı bayram dizisinden diğer günlerde kurulan sofralarda bulundurulan pidelerin artık tereyağı, süt, yumurta v.s. hayvansal mamullerle yoğrulması mümkündür.

Bugüne bügündür Noel arifesinde ev ev dolaşan ‘koledari’ adlı Noel giyimli erkeklere ( Koleda - Noel) bir gelenek üzerine özel olarak bu bayrama hazırlanan kolaçlar sunulur. Eskiden genç kızlar bu kolaçları aşık oldukları gence sunmak için hazırlıyormuş. Patlamış mısır ve şimşir ile süslü kolaç yapımında genç kızlar yoğurma becerilerinden başka ilgili gence karşı duygularını da ifade ediyormuş. 

• ‘Bıdni veçer -Noel arifesi bir aile bayramıdır’ 

Çeviri: Neli Dimitrova