Mali uzmanların görüşüne göre, şu anda dünya çapında ekonomilerin küresel bir dönüşümüne şahit oluyoruz, yeni iş sektörleri ortaya çıkıyor, bazıları değişiyor ve bu ülkemize de yansıyor. Uzmanlar insanlara tasarruf etmeye devam etmelerini, ancak paralarını bankalara yatırmamalarını tavsiye ediyorlar, çünkü enflasyon nedeniyle mevduat onlara sadece değer kaybeden ödeme araçlarının maliyetini getirecek. Gerçek şu ki, Bulgaristan vatandaşı fiyatlardaki yükselişi önceden hissetti ve bu nedenle büyük şehirlerde gayrimenkul satın alarak yatırım yapmak için acele etti. Geçtiğimiz yıl en çok tercih edilen krediler ev satın alma amaçlı olanlar. Bankaların büyük bir bölümü faiz oranı değil, sadece nakit mevduatlar için ücret teklif etmesine rağmen, kredi danışmanı Tihomir Toşev’e göre “Bulgaristan vatandaşlarının şu anda bankalarda 62 milyar levanın üzerinde parası var.”

Yılın başında bankalar artan hizmet fiyatları haberleriyle tüketicileri şaşırttı. BNR’nin Horizont programına konuşan Tihomir Toşev konu ile ilgili şunları söyledi:

„Вanka ofis hizmetlerinin tamamı giderek daha pahalı hale gelecek. Nedeni ise enflasyonun hızla artıyor olması ve bankalarda çalışan insanlar da yüksek gelirlere sahip olmak istiyor, giderler, kiralar artıyor. Bankalar için paralarımızı muhafaza etmeleri bir maliyettir ve mevduat faiz oranlarının düşük olmasından dolayı son zamanlarda artan kredi taleplerine bağlı olarak, 28 milyarın kredi olarak verilmiş olmasına rağmen, kalan diğer paralar onlara ağır gelmekte. Ancak fazla nakit için bile, bankalar ücret uygulamaya başladı, yani çok para biriktirdiyseniz, mesela 400 bin levanın üzerinde, o zaman hatırı sayılır bir ücret ödemeniz gerekecek. Fakat ne yazık ki Bulgaristan vatandaşlarının büyük bir bölümü para biriktiremiyor, tasarruf yapamıyor“ dedi uzman.

BNR Vidin Radyosu’nun anketine katılan, tüm birikimlerini bankalarda tuttuklarını, enflasyon ve bankaların iflas etmeleriyle birlikte her şeyin eriyip gittiğini hatırlayarak, insanlar “eskiden tasarruf ediyorduk ve sonra enflasyon her şeyi eritti” dedi. Vidin’den bir kadın şunları paylaştı:

 „Televizyon satın almak için para biriktirmiştik ve enflasyon bizi vurdu. İnsanın zor günler için mutlaka kenarda köşede birikmişi olmalı, ancak devletin bunları nasıl alacağına bağlıdır. Bizim şimdi kenara ayırabileceğimiz paramız yok, bu yüzden paralarımızı nasıl biriktirebiliriz sorusu da gündemde değil“ dedi.

Geçmişten gelen acı tecrübeyle birlikte şu anda hızla artan enflasyon, Bulgaristan vatandaşlarının tasarruf tutumlarını sorgulamasına neden oldu. Fiyat hareketlerini analiz eden uzmanlara göre, ülkemizde geçen yılın son aylarında enflasyonun Batı Avrupa ülkelerinde gözlemlenen aynı mal ve hizmetlerde yaşanan enflasyonu geride bırakarak daha yüksek bir hızla ilerlediği tespit edildi.

Bulgaristan’da fiyatlardaki artış, yakıt ve enerjinin yanı sıra temel ihtiyaç ürünlerinde de gözlemlendi. Ürün ve hizmetlerin nihai fiyatlarına yansıyan artışın ana nedenlerinin başında petrolün değerindeki büyük artış ve işletmeler için elektriğin fiyatı var. 2021 yılında ekmek ve tahıl ürünleri fiyatlarındaki artış yüzde 12.1, süt ve süt ürünlerindeki yüzde 8.1, hayvansal ve bitkisel yağlardaki artış ise yüzde 22.7 oldu. Artan elektrik, ısıtma, yakıt vs. tüketim fiyatları da eklendiğinde, ülkemizdeki insanların yüzde 80’inin birikimlerini erittiği ve olağanüstü harcamalar için para ayırma imkanlarının olmadığı ortaya çıktı. Tahminler ise, daha yavaş bir hızda olsa da enflasyonun uzun vadede yüksek kalacağı ve 2022 yılına ilişkin beklentilere göre yıllık bazda yüzde 3-4’e ulaşacağı yönünde.

Hazırlayan: Gergana Mançeva /BNR Horizont programı ve BNR Vidin Radyosu’nun röportajlarından derlenmiştir/

Çeviri: Bedriye Haliz