Ocak 2022’de ülkede yıllık bazda enflasyon oranı yüzde 9’a çıktı. Oysa bundan sadece yaklaşık bir ay önce yüzde 7 seviyesindeydi. Ulusal İstatistik Kurumu verilerine göre, bu 2008 yılının Kasım ayından bu yana yıllık bazda en yüksek enflasyon.

Enflasyon hissedilir bir şekilde yükselmeye devam ediyor ve ekonomi uzmanlarının tahminlerine göre büyük ihtimal iki rakamlı seviyelere çıkacak. Enflasyonu en fazla kaldıran ürünler bir yıla kıyasla fiyatları yüzde 11 artan gıda ve alkölsuz içecekler, fiyatlarının yüzde 21 arttığı ulaşım sektörü ve fiyatların yüzde 13 arttığı ev masrafları.

Bazı sebzelerde, örneğin salatalık ve biberde fiyat artışı iki rakamlı seviyelere çıktı.

Elektrik enerjisi, ısınma, doktor ve dişçi masrafları da yine büyük ölçüde yükseldi. Yılın ilk ayında eğlence ve kültür sektöründe fiyatlar yüzde 3, 8; restoranlar ve otellerdeki fiyatlar ise yüzde 2 arttı.

Yakıt, elektrik enerjisi, petrol fiyatları herşey yükseliyor ve bu da kesinlikle enflasyonun daha da yükselmesini beraberinde getirecektir. Analizciler ve ekonomi uzmanlarına göre, durumun stabilleşmesi en erken yılın ortasında mümkün olabilir. Uzmanların buna sebep olarak gösterdikleri şeyler ise jeopolitik durum ve en çok da satılan malların aynı kalması karşılığında, ürün üzerindeki talebin artması.

Dünya çapında doğal kaynaklar giderek bitmeye başladı, bu ise ticaret ve piyasalardaki fiyatlara da etki ediyor.

Finans uzmanı Mika Zaykova, BNR Stara Zagora’ya verdiği söyleşide “Yakında enflasyondan kurtulmamız şüpheli. Bizde, halkın büyük bir kısmının sürekli yoksullaşmasına sebep olan bu durumu biraz durduracak başka mali ve ekonomik önlemler bulunmalı” dedi ve şöyle devam etti:

“Enflasyon seviyelerinden bahsederken bunun ortalama bir endeks olduğunu unutmamalıyız. Hele ki halkın en yoksul kesiminin satın alabildiği temel gıda ürünlerinden bahsedecek olursak, burada fiyatlar aşırı derece yükseldi. Enflasyon baskısını azaltmak için gıda ürünlerinde katma değer vergisi KDV üzerinde birtakım önlemler alınabilir. AB’nin 19 ülkesinde KDV yüzde 0 ile yüzde 10 arasında. Bulgaristan’da ise gıda ürünleri üzerindeki katma değer vergisi yüzde 20. Birkaç gazeteci ile bir deney gerçekleştirdik, çocuklu bir ailenin olmazsa olmazı olan gıdalardan toptan satış fiyatlarından 11 ürün ele aldık: pirinç, kıyma, kaşar peynir, süt, ekmek gibi ürünler. 

Bunları Sofya’da bulunan en ucuz marketlerden birindeki fiyatlarla karşılaştırdık. Sonuç endişe verici. Toptan satış ve parakende satıştaki fiyatlar arasında ortalama yüzde 85’lik fark var. Bu mağaza sahiplerinin spekülasyonuna dayanmıyor. Çünkü katma değer vergisi dışında, bütün gıda marketlerinde elektrik enerjisi harcanıyor, büyük dondurucular kullanılıyor, aydınlatma var, su masrafları, temizlik malzemeleri masrafları var. Bu marketler için elektrik fiyatı ise borsa fiyatları üzerinden hesaplanıyor. Ben şunu soruyorum: haneler için elektrik fiyatına denetleme varken, gıda marketleri neden böyle yüksek elektrik fiyatı ödüyor?

• 2022 yılında Bulgaristan’ı sosyal ve mali zorluklar bekliyor

Bulgaristan’da giderek daha fazla insan yoksulluk sınırının eşiğinde yaşıyor, çünkü gelirler hızla yükselen enflasyonu karşılayamıyor.

Mika Zaykova sözlerine şöyle devam etti:

 “Enflasyonun daha düşük olduğu Aralık ayında bir kişi için gereken para 1148 levaydı. Şimdi bir düşünün. Asgari maaşta çalışan bir işçi nekadar para alıyor? İhtiyaçlarını nasıl karşılıyor? Bizde sorun şu ki, hiç kimse vergiye tabi olmayan bir münimum paranın olmasını yürürlüğe getirme konusunu konuşmuyor. Ülkede yoksulluk sınırı eşiği tekrar gözden geçirilmeli. Şu anda bu miktar 413 leva, ancak AB’nin kurallarına göre bu rakam 609 leva olmalı. Yine yoksullar daha yoksul, zenginler daha zengin oluyor. Öyle ki ülkemizde vergi politikası değişmeli” diye belirtti Mika Zaykova.

• Piyasa fiyatlarındaki yükselişle birlikte Bulgaristan vatandaşlarının tasarruf tutumları da değişti

Derleyen: Gergana Mançeva

Çeviri: Özlem Tefikova