Πριν λίγες μέρες στο βουλγάρικο κοινό παρουσιάστηκε η συνέχεια του βιβλίου «Τα σπίτια μιλάνε» της Μαριάνα Έκιμοβα-Μέλνισκα με φωτογραφίες του Αλεξάντερ Γκέροβ. Ο δεύτερος τόμος ονομάζεται «Τα σπίτια ακόμα μιλάνε» και μας πηγαίνει άλλη μια βόλτα σε όλη την Βουλγαρία. Στις σελίδες των δυο βιβλίων μαθαίνουμε 660 ιστορίες αρχιτεκτονικών κοσμημάτων και των οικογενειών που τα κατοικούσαν.

Επιλέξαμε να σταθούμε σε δυο από αυτά τα σπίτια τα οποία είναι άριστα δείγματα της αρχιτεκτονικής αρ νουβό ή σετσεσιόν.

«Στην οδό Χαν Κρούμ 31 βρίσκεται η «Οικία Ριάσκοβ» όπου ζούσε ο τραπεζίτης Μάρκο Ριάσκοβ με την οικογένειά του, λέει η συγγραφέας. Το στυλ της είναι απελευθερωμένο με κλειστό εξώστη και κυκλική βεράντα. Κάτω από τα παράθυρα έχει διακοσμητικά, χαρακτηριστικά για την αρχιτεκτονική της Σόφιας τις δεκαετίες ’20 και ’30. Ο Μάρκο Ριάσκοβ υπήρξε διευθυντής της Βουλγάρικης Εθνικής Τράπεζας και υπουργός Οικονομικών. Λέγεται επίσης πως συνέβαλε στην σωτηρία Εβραίων από την Βουλγαρία».

Μετά το 1944 και την επιβολή του Κομμουνισμού ο τραπεζίτης πέρασε από αρκετές κρατήσεις και το 1949 στάλθηκε με την οικογένειά του στο Σεβλίεβο. Στην οικία τους εγκαταστάθηκε ο υπουργός Εσωτερικών Αντόν Γιούγκοβ και έτσι το σπίτι διατηρήθηκε σε αρκετά καλή κατάσταση.

Το άλλο ενδιαφέρον από αρχιτεκτονικής άποψης οίκημα ανήκει σε μια ομάδα πολύχρωμων σπιτιών στην οδό Βίτοσκα. Στο πράσινο κατοικούσαν δυο έμποροι από το Γκάμπροβο, ο Άγγελ Ράτσεβ και ο Μπάνκο Ράντεβ, που πουλούσαν γούνες.

«Το κτίριο χτίστηκε το 1911 και έχει εντυπωσιακά διακοσμητικά πλαίσια γύρω από τις πόρτες και τα παράθυρα, λέει η κυρία Μέλνισκα. Εκτός αυτού στο ισόγειο βρισκόταν η εμβληματική ταβέρνα «Ο Καζάκος» που ήταν στέκι καλλιτεχνών και διανοούμενων από την Βουλγαρία και το εξωτερικό. Εδώ έφεραν βούλγαροι τραγουδιστές της όπερας να φιλέψουν τον Φιοντόρ Σαλιάπιν όταν επισκέφτηκε την χώρα μας το 1934, από τους συχνούς θαμώνες ήταν ο ζωγράφος Ντέτσκο Ουζούνοβ και πολλοί ηθοποιοί. Μετά το 1944 το ανεξάρτητο μποέμ πνεύμα του σπιτιού εκδιώχθηκε και στα δωμάτια εγκαταστάθηκαν επαρχιώτες εργάτες».

Τα σπίτια που περιγράφουν τα δυο ανθολόγια ανήκαν σε εκπροσώπους της βουλγάρικης ελίτ από την Απελευθέρωση ως το 1944 η οποία οικοδόμησε το Τρίτο Βουλγάρικο Βασίλειο. Πρόκειται για απογόνους διαφωτιστών που διαφώτισαν πολλές επόμενες γενιές θέτοντας τις βάσεις του Πανεπιστημίου της Σόφιας και δημιουργώντας συνθήκες για οικονομική άνθηση.

Φωτογραφίες: αρχείο

Επιμέλεια και Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα