Στις 21 Μαΐου, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη των Αγίων Ισαποστόλων, του αυτοκράτορα Μεγάλου Κωνσταντίνου και της μητέρας του Ελένης.

Στη χώρα μας αυτή η ημέρα είναι γιορτή δεκάδων ναών που φέρουν το όνομα των αγίων - της εκκλησίας βράχου στο Γιάιλατα, του περίφημου μοναστηρίου κοντά στη Βάρνα, αρχαίων εκκλησιών που χτίστηκαν κατά τους αιώνες στο Πλόβντιβ, το Βέλικο Τάρνοβο, τη Σόφια και άλλων.

Ο Κωνσταντίνος (280-337) ήταν ο γιος του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Χλωρού και της Ελένης (250-330 περίπου), η οποία, σύμφωνα με κάποιες πηγές, ήταν κόρη ενός ξενοδόχου. Μετά το θάνατο του Κωνσταντίνου Χλωρού, ο γιος του κληρονόμησε τη Βρετανία, τη Γαλατία και άλλες ρωμαϊκές επαρχίες. Ο Κωνσταντίνος βασίλεψε στη Ρώμη και το Βυζάντιο, ιδρύοντας μια νέα χριστιανική πρωτεύουσα - την Κωνσταντινούπολη. Από την αρχή της βασιλείας του, ο ίδιος ακολούθησε μια πολιτική ειρήνης έναντι των χριστιανών επειδή τους εκτιμούσε ως επιμελείς και πιστούς. Το 313, μέσω του διατάγματος των Μεδιολάνων, που εκδόθηκε από τον Λικίνιο και τον Μέγα Κωνσταντίνο, ο Χριστιανισμός κηρύχθηκε ίσος με τις άλλες θρησκείες. Η δίωξη των χριστιανών καταργήθηκε και αποκαταστάθηκε η περιουσία των εκκλησιών που είχε κατασχεθεί.

Ο Κωνσταντίνος γίνεται χριστιανός σχετικά αργά – όταν είναι πάνω από 40 ετών. Έμεινε στην ιστορία ως ο πρώτος χριστιανός ρωμαϊκός αυτοκράτορας που επιβάλλει το πνεύμα του χριστιανισμού σε όλη τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Καθώς κηρύχθηκε ενάντια στην αίρεση του Αρείου, συγκάλεσε το Πρώτο Οικουμενικό Συμβούλιο το 325. Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, ο Κωνσταντίνος έστειλε στην Ιερουσαλήμ την ευσεβή μητέρα του Ελένη, η οποία ήταν ήδη 80 ετών, σε μια αποστολή να βρει χριστιανικά λείψανα στην κατεστραμμένη πόλη. Σύμφωνα με τον μύθο, η Ελένη έδειξε τον τόπο όπου βρέθηκαν τρεις σταυροί, συμπεριλαμβανομένου του Τιμίου Σταυρού. Κατά τις εντολές και με χρήματα της Ελένης, χτίστηκαν αρκετές εκκλησίες. Το έργο της Αγ. Ελένης τιμούν και οι καθολικές και κοπτικές εκκλησίες.

Στις 21 Μαΐου, γιορτάζουν όλοι όσοι φέρουν τα ονόματα Κωνσταντίνος και Ελένη και τα παράγωγά τους: Έλκα, Ελένκο, Λένα, Λένκα, Λένκο, Κωσταντίν, Κωσταντίνκα, Ντίνκο κ.ά. Οι αναστενάρηδες του Στράντζα χορεύουν στα κάρβουνα με την εικόνα των Αγίων, παρόλο που η εκκλησία δεν έχει αναγνωρίσει ποτέ αυτό το έθιμο. Παραδοσιακά, το έθιμο πραγματοποιείται στις 3 Ιουνίου, όταν κατά το παλιό ημερολόγιο είναι η γιορτή των Αγίων ισαποστόλων Κωνσταντίνου και Ελένης.

Μετάφραση: Άιλιν Τόπλεβα