Στις 14 Σεπτεμβρίου η Βουλγάρικη ορθόδοξη Εκκλησία σημειώνει μια από τις μεγάλες γιορτές στο ημερολόγιό της. Η Ημέρα του Σταυρού είναι μια από τις 4 ημέρες του χρόνου κατά τις οποίες οι πιστοί τιμούν τον Τίμιο Σταυρό του Χριστού (οι υπόλοιπες τρεις είναι η τρίτη Κυριακή της νηστείας του Πάσχα, η Μεγάλη Παρασκευή και η 1^η Αυγούστου).

Ο Σταυρός βρέθηκε από την Αγία Ελένη, την μητέρα του ηγέτη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, Κωνσταντίνου του Μέγα. Η βασίλισσα γκρέμισε τον ναό της Αφροδίτης που είχε χτιστεί πάνω στον Γολγοθά, τόπο μαρτυρίου του Υιού του Θεού και διέταξε να χτιστεί στο ίδιο μέρος ο Ναός της Αναστάσεως, τον οποίο επισκέπτονται και σήμερα πλήθη πιστών.

Η αγία ήταν βέβαιη πως βρήκε τον Σταυρό του Κυρίου γιατί μ’ αυτόν ανέστησαν μια νεκρή και εν τέλει πήρε ένα μικρό κομμάτι μαζί της ενώ άφησε το κειμήλιο για να μείνει στον ναό όταν αυτός ολοκληρωθεί. Στον αγιασμό του ναού, το 335, από τον Επίσκοπο της Ιερουσαλήμ, Μακάριο, το πλήθος ήταν τόσο μεγάλο που ύψωσαν τον Σταυρό κάτω από τον θόλο της εκκλησίας για να τον βλέπουν και να μπορούν να τον προσκυνήσουν όλοι. Αυτό το γεγονός τιμά η γιορτή της Ύψωσης του Τίμιου Σταυρού.

Στην Βουλγαρία υπάρχει ένας τόπος που είναι ιδιαίτερα ιερός. Πρόκειται για το Δάσος του Σταυρού στην Ροδόπη (δήμοι Λάκι και Ασένοβγκραντ στην Νομαρχεία του Πλόβντιβ). Η παράδοση λέει πως κατά τον Μεσαίωνα κοντά στην κορυφή «Κραστόβ βραχ» (1545μ.) υπήρχε το μοναστήρι Αγία Τριάδα που υπάγονταν στο μοναστήρι του Μπάτσκοβο. Στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας φυλάσσονταν μια εικόνα δωρεά του Γρηγορίου Μπακουριάνι στην οποία υπήρχε ενσωματωμένο κομμάτι του Τίμιου Σταυρού.

Όταν η Βουλγαρία έπεσε υπό Οθωμανική κυριαρχία οι Τούρκοι κατέστρεψαν το μοναστήρι αλλά οι μοναχοί έκρυψαν την εικόνα. Οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να αλλαξοπιστήσουν μα δεν σταμάτησαν να πηγαίνουν στην κορυφή και να προσεύχονται.

Μετά την Απελευθέρωση ο βασιλιάς Μπορίς Γ΄ (1918-1943) έμαθε από έναν ασκητή για την μοίρα του μοναστηριού και της εικόνας και διέταξε στην κορυφή να ανυψωθεί μεταλλικός σταυρός. Ο σταυρός τοποθετήθηκε το 1936 αλλά λευκό περιστέρι οδήγησε τους πιστούς και σε άλλο ένα σημείο από όπου ανάβλυσε νερό και εκεί τοποθετήθηκε δεύτερος σταυρός.

Το 1956 χτίστηκε η πρώτη εκκλησία, η «Αγία Τριάδα», αλλά επί σοσιαλισμού το μέρος ανακηρύχτηκε «βιότοπος» και δεν επιτρεπόταν η πρόσβαση στους πιστούς. Η εκκλησία «Αγία ζώνη της Παναγίας» χτίστηκε το 1995 και στο μοναστηριακό συγκρότημα υπάρχουν ακόμα 12 παρεκκλήσια αφιερωμένα στους Αποστόλους. Ανήμερα της γιορτής της Ύψωσης του Τίμιου Σταυρού πλήθος πιστών κοιμούνται στο ύπαιθρο γύρω από τις εκκλησίες και προσεύχονται για υγεία και ευημερία.

Η γιορτή συνδέεται με την αρχή της σποράς και του τρύγου και παραδοσιακά οι νοικοκυρές αυτήν την μέρα φτιάχνουν τελετουργικά ψωμιά. Οι πιστοί αυτήν την μέρα νηστεύουν.

Φωτογραφίες: bgnes, αρχείο

Επιμέλεια και Μετάφραση: Αγάπη Γιορντανόβα