Πολλοί Βούλγαροι ακόμη κάνουν σπιτικό κρασί και το βάζουν μέσα σε κάθε λογής σκεύη. Οι έμπειροι οινοποιοί όμως λένε ότι το βαρέλι κάνει το κρασί. Ακόμη και τα καλύτερα σταφύλια σε κακό βαρέλι θα χαλάσουν. Το κρασί χωρίς βαρέλι είναι σαν άνθρωπος χωρίς ρούχα.

Για τα μυστικά και τις δυσκολίες στην κατασκευή των βαρελιών μαθαίνουμε περισσότερα από τους μάστορες βαρελάδες στο χωριό Βράτσες, το βουλγαρικό κέντρο αυτού του ακόμη ζωντανού και παλιού επαγγέλματος. Κάποτε εδώ υπήρχαν 80 εργαστήρια για βαρέλια. Με την πάροδο του χρόνου, μαζί με τους παλιούς μάστορες μειώνονται και τα εργαστήρια, υπάρχουν όμως και νεότεροι άνθρωποι, που αρχίζουν να ασχολούνται με το επάγγελμα, γι’ αυτό αυτός ο βιοπορισμός στο χωριό έχει διατηρηθεί.

Ο Μίλτσο Βλαντιμίροφ ασχολείται 35 χρόνια τώρα με το επάγγελμα. «Παράγουμε βαρέλια, βυτία, γλάστρες, ό, τι θέλει ο πελάτης κάνουμε από ξύλο», λέει ο μάστορας. Τον ρωτάμε πόσο διαρκεί η ζωή ενός βαρελιού;

«Η ζωή του σκεύους είναι αρκετά μακρά, αλλά όσον αφορά την ποιότητα, για να γίνονται τα κρασιά, τα ρακιά και το ουίσκι, έχει διαφορετική περίοδο. Για παράδειγμα, ένα βαρέλι, εδώ στη Βουλγαρία, γεμίζει κρασί 6-7 φορές. Στη Γαλλία το γεμίζουν 2 έως 4 φορές. Για προσωπική χρήση, όμως, ένα βαρέλι, εάν συντηρείται καλά, μπορεί να διαρκέσει και ολόκληρη ζωή.»

Το μεγαλύτερο βαρέλι που έχει κατασκευάσει, είναι 5 τόνους, Δεν είναι εύκολο, αλλά το μυστικό είναι στην προετοιμασία, αποκαλύπτει ο μάστορας:

«Το υλικό πρέπει να έχει στεγνώσει, το βαρέλι κατασκευάζεται και το βάζουμε στην φωτιά να λυγίσει. Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί – το μουσκεύουμε από μέσα με νερό, για να του προσδώσουμε ελαστικότητα, για να μπορεί το ξύλο να λυγίσει – δε γίνεται πολύ γρήγορα, αλλά όποιος ξέρει πώς να το κάνει, δεν έχει πρόβλημα. Πρώτα λυγίζουμε τα βαρέλια, μετά τα καψαλίζουμε, βάζουμε τον πάτο και τα τορνεύουμε. Και όταν δει το έτοιμο προϊόν – κάθε μάστορας είναι ικανοποιημένος από τη δουλειά του.»

Πριν από 20 χρόνια άρχισε να ανακυκλώνει παλιά βαρέλια – «για τις κάβες μας, γιατί δεν είμαστε τόσο πλούσια χώρα», λέει ο μάστορας και εξηγεί την τεχνολογία:

«Ανοίγουμε εκ νέου το βαρέλι. Βγάζουμε τους πάτους. Απομακρύνεται και ένα στρώμα από 3 έως 5 χιλιοστόμετρα. Στη συνέχεια το βάζουμε στη φωτιά, για να καψαλιστεί και έτσι δίνουμε ζωή στο βαρέλι, για να παράγεται ποιοτικό κρασί άλλα 3-4 χρόνια. Έχουμε γνωστούς βαρελάδες στη Γαλλία. Έρχονται εδώ, εμείς πάμε εκεί. Είναι πολύ πιο μπροστά τεχνολογικά, με τα μηχανήματα. Μια γραμμή πριν από 10-15 χρόνια κόστιζε από 250 000 έως 350 000 ευρώ. Χωρίς όμως να έχουν ασφαλή αγορά, για τους Βουλγάρους αυτή η επένδυση είναι αδύνατη.», εξηγεί ο Μίλτσο Βλαντιμίροφ.

Σύμφωνα με εκείνον, η ποιότητα των βαρελιών τόσο στη μηχανική παραγωγή, όσο στην παραδοσιακή παραγωγή εξαρτάται από τον μάστορα, και όχι από τα μηχανήματα.

«Είναι σημαντικό η βαλανιδιά από ποια περιοχή είναι, πόσων χρονών είναι. Τουλάχιστον από 24 έως 36 μήνες πρέπει να στεγνώνει φυσικά. Για ένα ωραίο βαρέλι το δέντρο πρέπει να έχει μεγαλώσει τουλάχιστον 70 χρόνια», είναι κατηγορηματικός ο μάστορας.

Ήδη πριν από το 1989 οι μάστορες στο Βράτσες ήταν «ιδιώτες», όπως τους αποκαλούσαν κατά το παλιό καθεστώς. Εργάζονταν μόνοι τους, μόνοι τους αναζητούσαν υλικά και πελάτες. Γι’ αυτό γρήγορα προσαρμόστηκαν στις νέες συνθήκες μετά τις αλλαγές στο κράτος.

«Είχαμε μεγάλη αγορά στη Ρωσία – εξάγαμε μικρά βαρέλια χωρητικότητας από 5 έως 100 λίτρων, η κατάσταση εκεί όμως άλλαξε. Η εξαγωγή σταμάτησε, γιατί περνούσαν από τη Λετονία και η μεταφορά τους έγινε πολύ δύσκολη. Τώρα εξάγουμε βαρέλια για την Ισπανία, την Ελλάδα, τη Γαλλία, έχουμε εξαγάγει για την Αμερική, ακόμη και για την Ιαπωνία. Από τη στιγμή που ήρθε η πανδημία, η αγορά συρρικνώθηκε λίγο, αλλά ακόμη υπάρχει – είμαστε ευχαριστημένοι που επιβιώνουμε σε αυτή τη δύσκολη περίοδο», λέει ο μάστορας. Η μεγάλη ανησυχία του σήμερα είναι σε ποιον να αφήσει το επάγγελμα. Λέει ότι οι νέοι προτιμούν πιο γρήγορα και εύκολα χρήματα, ενώ στην κατασκευή βαρελιών τα πράγματα γίνονται πιο αργά, αλλά σταθερά. 

Φωτογραφίες: Ίβο Ιβανόφ, bgnes

Μετάφραση: Ντενίτσα Σοκόλοβα