Στην πραγματικότητα οι Βούλγαροι του Βανάτου είναι ανάμεσά μας και είναι δύσκολο να τους ξεχωρίσουμε από όλους τους υπόλοιπους Βουλγάρους, γιατί κατέχουν άπταιστα τη λόγια βουλγαρική γλώσσα και έχουν ενταχθεί στην κοινωνία μας, ακόμη τα ονόματά τους δεν ακούγονται διαφορετικά…

Οι Βούλγαροι του Βανάτου είναι βούλγαροι καθολικοί μετανάστες, που πάνω από 300 χρόνια ζουν απομονωμένα στην περιοχή του Βανάτου, στα σημερινά εδάφη της Ρουμανίας και της Σερβίας. Είναι άνθρωποι που κατορθώνουν στην πορεία των αιώνων να επιβιώνουν μόνοι τους και να διατηρήσουν τη βουλγαρική ταυτότητά τους. Γράφουν στο λατινικό αλφάβητο, το παλιό ιδίωμά τους, που έχουν διατηρήσει από τον 17^ο αιώνα, είναι δεύτερη λόγια μορφή της βουλγαρικής γλώσσας. Στο ιδίωμα αυτό δημιουργούν λογοτεχνία, έχουν φολκλόρ και γράφουν ποίηση – μαθαίνουμε από τις σύγχρονες μελέτες των ερευνητών από τη Βουλγαρική Ακαδημία Επιστημών. Όχι μεγάλη κοινότητα Βουλγάρων του Βανάτου όμως ζει και στο έδαφος της Βουλγαρίας σήμερα.

Οι λόγοι για τη μετοίκηση των Βουλγάρων του Βανάτου είναι ιστορικοί

Μετά την κατάπνιξη της Εξέγερσης του Τσίπροβτσι (1688) ένα μεγάλο μέρος των βουλγάρων καθολικών στην περιοχή έφυγαν να αναζητήσουν σωτηρία στην Αυστροουγγαρία, με την καθολική κοινότητα της οποίας διατηρούν επαφές. Εκεί έλαβαν καλές συνθήκες ζωής, τους παραχώρησαν γη και βιοπορισμό. Στη συνέχεια υπήρχαν μερικά κύματα μετοίκησης, που συνεχίστηκαν και τον 18^ο αιώνα. Με πολλές δυσκολίες οι Βούλγαροι αυτοί κατόρθωσαν να μεταφέρουν όλη την καθημερινότητα και πολιτισμό τους στους νέους οικισμούς, όπου εγκαταστάθηκαν. Μετά την Απελευθέρωση (1878) ένα όχι μικρό μέρος των Βουλγάρων του Βανάτου επέστρεψε στη Βουλγαρία. Ως ιδιόμορφο κέντρο τους εδώ διαμορφώθηκε το χωριό Μπαρντάρσκι Γκεράν της Βόρειας Βουλγαρίας. Κάθε χρόνο εκεί διοργανώνονται παραδοσιακές συναντήσεις της κοινότητας των Βουλγάρων του Βανάτου, όπου οι νεότεροι μαθαίνουν περισσότερα για τις ρίζες, τις παραδόσεις και την ταυτότητά τους.

Πρόσφατα στη Σόφια έγινε η επόμενη κατά σειρά συγκέντρωσή τους, της οποίας προηγήθηκε επιστημονικό συνέδριο, αφιερωμένο στον πολιτισμό, τη γλώσσα και τη λογοτεχνία τους. Οι συγκεντρώσεις στην πρωτεύουσά μας διοργανώνονται από τον Σύνδεσμο Βουλγάρων του Βανάτου στη χώρα μας. Πρόεδρος του Συνδέσμου είναι η Σβετλάνα Καρατζόβα, υποψήφιος διδάκτωρ στη Βουλγαρική Ακαδημία Επιστημών:

«Είμαι 100% Βουλγάρα του Βανάτου, γεννήθηκα στο Μπαρντάρσκι γκεράν, που είναι το μεγαλύτερο χωριό αυτής της κοινότητας στη Βουλγαρία. Ενώ υπάρχουν φορείς του ιδιώματός μας – θα επιβιώσει. Είμαι υπερήφανη για την καταγωγή μου, που μας κάνει πιο διαφορετικοί. Είμαστε παράδειγμα για το πώς μια κοινότητα μπορεί να επιβιώσει σε δύσκολες συνθήκες. Όλοι οι άνθρωποι που διατηρούν το βουλγαρικό ιδίωμά τους, όπου και αν είναι στον κόσμο, είναι Βούλγαροι και διατηρούν μια παραλλαγή της βουλγαρικής γλώσσας. Αυτό είναι πλούτος της γλώσσας μας και πρέπει να φυλάσσεται.»

Εκτός από το ιδίωμα της βουλγαρικής γλώσσας που χρησιμοποιούν στο χωριό Μπαρντάρσκι γκεράν, ανάμεσα στους ορθόδοξους Βουλγάρους και τους Βουλγάρους του Βανάτου, που είναι καθολικοί, υπάρχουν και άλλες διαφορές. Οι περισσότερες αφορούν την καθημερινή ζωή τους, λέει η Μαρία Βάτσκοβα Ρόνκοβα από το Μπαρντάρσκι γκεράν:

«Διαφορές υπάρχουν τόσο στην κουζίνα μας, όσο στις γιορτές. Οι θρησκευτικές γιορτές μας επίσης τιμούνται διαφορετικά από τις ορθόδοξες. Οι οικογένειές μας είναι πολύ δεμένες, βοηθούμε ο ένας τον άλλο. Είμαστε Βούλγαροι, δε διαχωριζόμαστε από τον λαό μας, αλλά είμαστε Βούλγαροι του Βανάτου και ελπίζω η ταυτότητα και το ιδίωμά μας να διατηρηθούν.»

Δείτε επίσης:

• Λιχουδιές της παραδοσιακής κουζίνας του Βανάτου στο χωριό Ασένοβο
• Βιβλίο στα ρουμανικά και αγγλικά παρουσιάζει την πολυμορφία των φορεσιών του Βανάτου

Μετάφραση: Ντενίτσα Σοκόλοβα

Φωτογραφίες: bardarskigeran.eu, Facebook / Svetlana Karadzhova, Γκεργκάνα Μάντσεβα, ΒΕΡ-Βίντιν