Sivjet mbushen 100 vjet nga krijimi i i Rapsodisë “Vardar” – një nga veprat më me popullaritet bullgare, e njohur në një shumëllojshmëri transkriptimesh. Një muzikë e kompozuar me thellësi, magjepsëse, festive, kolorite – siç është në përgjithësi krijimtaria e kompozitorit Panço Vlladigerov. Dhe me siguri kjo është vepra më e njohur e këtij kompozitori, pianist dhe dirigjent bullgar.

• Panço Vlladigerov – një nga personalitetet më të shquara të shekullit XX 

Njëqind vjet më parë, atëherë 23-vjeçari Panço Vlaldigerov ende jetonte në Berlin. Pasi filloi shkollimin muzikor në Bullgari, në vitin 1914, së bashku me vëllain e tij binjak - violinistin Ljuben Vlladigerov, ata shkuan në kryeqytetin gjerman, ku studionin me mësues të famshëm. Kompozitori fitoi dy herë çmimin prestigjioz Mendellson të Universitetit të Berlinit. Më 1918 - për koncertin e tij të parë për piano, opus 6 dhe më 1920 - për “Tri Përshtypje”.

Jo më pak mbresëlënës është fakti se dirigjenti i madh Herbert von Karajan edhe si student ekzekutonte vepra të Panço Vladigerovit dhe në vitin 1926 u diplomua me Koncertin e tij № 1 për piano.

Siç dihet kompozitori punonte në Deutsches Theater(në periudhën e viteve 1920 - 1932), me ftesë të vet regjisorit teatror Maks Rajhard. Në vitin 1922 Panço Vlladigerov kompozoi Rapsodinë “Vardar”, e cila në variantin e parë ishte për violinë dhe piano. Historinë e kompozimit të rapsodisë e tregon vet Vlladigerov në një intervistë për Radion Kombëtare Bullgare.

Në vitin tjetër, 1923, vepra u botua nga Universal Edition me emrin Rapsodi Bullgar “Vardar”. Vite më vonë, në 1928, Vlladigerov e orkestroi për një orkestër të madhe simfonike, bëri disa transkriptime të tjera dhe në vitin 1971 Ljuben Vlladigerov ripunoi Rapsodinë “Vardar” për dy violina solo.

Kjo shkurtimisht është historia e kësaj vepre, që ekzekutohet në të gjithë botën dhe që u bë emblematike jo vetëm për autorin e saj, por edhe për kulturën muzikore bullgare.