Bulgaristan yüz ölçümü olarak küçük bir ülke olsa da, zengin tarihi, cömert doğası, renkli gelenekleri ve esrarengiz hikayelerle dolu bir yerdir. Bu gizemli inanışlardan biri de şifa etkisi olduğuna inanılan delikli kayalardır. Roma ve Osmanlı dönemlerinde Bulgar topraklarında tıp az gelişmiş ve sağlık hizmetleri olmadığı için bu batıl inançlar tıbbın yerini alırmış. Delikli kayalardan geçmek ve bunun şifa gücüne sığınmak bugün de yaygın bir halk inanışıdır.

“Bulgarcada “proviralka”- insanın dar bir yerden sıkışıp, geçerek, karşı tarafa ulaşmak anlamını taşıyor. Başka dillerde bu kelimeye uygun bir tercüme bulmuş değiliz”.

Kostadin Dimov yıllardan beri Bulgaristan’ı dolaşıyor ve kadim kayaların sırrını çözmeye çalışıyor. Kayalarda megalit dönemde oluşan delikler, geçmişten günümüze insanlara umut oluyor ve Bulgar vatandaşları arasında yaygın bir gelenek olmaya devam ediyor.

"Ülkede bilinen delikli kayadan geçme ve dilek tutma adeti Balkan ülkelerinde de yaygın olabilir. Ancak dünyanın başka noktalarında böyle bir ritüel olduğuna dair elimizde kanıt yok" diyor Kostadin Dimov.

Bu sağlık formülünün yaygınlığı Rodop dağlarında Orfe efsanesinde daha başlar. Mistik müzisyen Orfe dağları, kayaları ve onların şifa gücünü iyi tanırmış. Kahin Vanga da onlara inanırmış ve yanına gelen insanları Bulgaristan’da delikli taş ve delikli kayaların bulunduğu farklı yerlere yollarmış.

“Bulgaristan’da bu inanç ve gelenekler hala canlı. On binlerce kişi çareyi bu delikli kayalarda arıyor. İlk başta bana tuhaf gelse de, asırlardan beri inancın sürdüğünü gördüm. Korkuyu aşmak için iyi bir test olan kaya deliklerinden biri Rila Manastırında bir şapele yakın yerde bulunuyor. Sağlık ve kadınların hamile kalması dilekleriyle içinde geçmeye çalışılan bir diğer delikli kaya Kribul’da. Bu kaya deliklerinden geçerken beklentilerde üç ana nokta var- korkulardan sıyrılmak, evladı olmayan kadınlar hamile kalması için dileklerde bulunmak, ki bazı yerlerde delikli kayalara yakın çaylar, çeşmeler de var, oradaki suyun da şifalı olduğuna inanılır. Üçüncü beklenti ise motor sistem hastalıklarına şifa aramak. Örneğin kayadaki dar oymaktan geçen insan, hasta belini taşa ovuyor. Bu taş masajının bedendeki enerjiyi rahatlattığına ve tedavi sürecine yardım ettiğine inanılıyor.

Çirpan’ın Zlatna Livada köyünde Avrupa’nın en eski manastırı bulunuyor -“Sveti Atanasiy”. Orada küçük bir mağarada Aziz Atanasiy’in yaşadığı rivayet edilir. Bu mağara bugün delikli kayadır ve dilek ve sağlık geçidi olarak kabul ediliyor. Her delikli kayanın bir özelliği var. Deliğin şekli ve kayanın türüne göre değişen şifa özellikleri bulunan bu mucizevi oluşumlar çok eski tarihlerden günümüze ulaşmayı başarmış.

“Bazı delikli kayalarda taşlar artık giriş- çıkışlardan cilalanmış. Bu da o deliklerden binlerce insanın geçtiğine işaret ediyor. Bu 20, 100, 200 yıllık tarih değil, çok kadim bir inanıştır. Belki Neolit dönemlerden beri bu yerler kutsal sayılmaktaymış. Oradan kristal, su veya gaz olmak üzere, topraktan bir enerji sızdığı aşikardır. Kahin Vanga’nın evine yakın Rupite mevkiinde de böyle bir enerji var. Doğu Rodoplarda Stomantsi köyü kayalıklarında olduğu gibi, bazı delikli taşlar çok zor ulaşılır yerde bulunuyor. Orada delikli kayanın altı, yüksek bir uçurum. Geçidin sonunda uçurumun ucunda iki avuç darlığında bir “balkon” var. Oradan üç defa girip, çıkmayı başaran kadınlar çok cesurdur ve hamile kalma dilekleri yerine getirilir diye rivayet edilir”.

Kostadin Dimov ve bu olayı araştıran arkadaşları şimdiye kadar geleneğin yaşatıldığı 25 delikli kaya buldu. Bulgaristan’da 100’e yakın benzeri yer olduğunu düşünüyorlar. Dimov, böyle yerler bilenler paylaşma çağrısında bulundu.  

Fotoğraflar: özel arşiv

Çeviri: Sevda Dükkancı