Ülkemizdeki komünist rejimi, Arnavutluk’ta yaşayan Bulgar azınlığının okullarda ana dilini okumasıyla ilgili stratejik şansı, elinden kaçırmış oldu.

1948 yılında Bulgaristan, Arnavutluk’ta Makedonlaşmaya tabii tutulan Bulgar toplumu için öğretmen göndermeyi reddetti.Araştırmalarını “Batı Balkanlar'daki Bulgar toplulukları. Siyasi süreçler ve Etnodemografik Sonuçlar (1913-2019) ” başlıklı yeni çıkan kitabın birinci cildinde toplayan Doç. Spas Taşev, bu ve buna benzer ve çok az bilinen gerçeklere değindi.

Bilim insanı, kitabında Arnavutluk’un 30’un üzerinde yerleşim yerinde insanların eski Bulgar lehçesiyle iletişim kurdukları etnodemografik süreçleri inceliyor.

İkinci Dünya Savaşı ve rejim değişikliği sonrası, Bulgaristan devleti, Arnavutluk’ta yaşayan Bulgar azınlığı arasında edebi Bulgar dilinin kullanılmasına dair tarihi fırsatı, elinden kaçırdı. Aynı zamanda Yugoslav temsilcilerinin Pirin Makedonyası bölgesini Bulgaristan’dan koparmak ve Arnavutluk’u Yugoslavya’nın 7. ülkesi olarak katmak için çabaladığı o dönemlerde Bulgaristan, bu iki şansı elinden kaçırdı.

“Ne kadar da tuhaf gelse kulağa, buna benzer Yugoslav politikasına karşı Balkanlar’ın ilk direnişi, Arnavutluk Devlet Başkanı Enver Hoca’nın 1947 yılında ülkemize yaptığı ziyaret sırasında Arnavutluk’ta meydana geldi -diyor Bulgaristan Bilimler Akademisi /BAN/ Nüfus ve İnsanı Araştırma Enstitüsü uzmanı Doç. Spas Taşev.

Buradabaşbaşa yaptığı görüşmeler sırasında Enver Hoca, Arnavurluk’a Bulgar öğretmenlerinin gönderilmesini önerdi. Bulgaristan Komünist Partisi BKP Merkez Komitesi, bir yıl gecikmeyle bu teklife cevap vermeye karar verdi. Fakattam bu sıradabu konudan sorumlu olan Komisyon Başkanı Trayço Kostov, Stalin ile olan anlaşmazlığından dolayı görevden alındı. Böylece Bulgaristan, Bulgar dilini ve Bulgaristan'ın Arnavutluk'taki varlığını güçlendirmek için stratejik şansını elinden kaçırdı.

Tarihçi Doç. Taşev’e göre, Arnavutluk’a Bulgar öğretmenlerinin gönderilmesi Orta Balkan bölgesini önemli derecede etkilemiş olacaktı, çünkü söz konusu karar, Yugoslavya tarafından sözde Makedon dilinde okullar kurma girişimler sayesinde yürütülen Makedonlaşmaya bir alternatif yaratacaktı.

1955 yılında Arnavutluk, bir kez daha Bulgar toplumu için kitap gönderme başvurusunda bulundu. Fakat dönemin iktidarı, Bulgarların etnik dönüşüm çabalarına karşı koyan bu teklife bir kez daha yanıt vermedi. Sonuç olarak Arnavutluk'ta orijinal bir uygulamaya imza atıldı - Prespa Bulgar lehçesi temelinde ve Bulgar alfabesi yardımıyla, Arnavutluk’taki Bulgarlar tarafından 1991 yılına kadar kullanılan bir bölgesel lehçe yaratıldı.

Sayılı aylar sonra Bulgar toplumu, yeni bir meydan okuma ile karşı karşıya gelecek – Arnavutluk’ta yapılacak genel nüfus sayımı sırasında etnik varlığını savunması gerekecek.

Son bilgilere göre, Arnavutluk’ta Bulgarca’nın ana dili olduğu yaklaşık 50 bin kişi var. Ancak, anketlerde hepsinin kendilerini Bulgar olarak ilan edip etmeyeceği birçok faktöre ve özellikle de Bulgar diplomasisinin Arnavutluk yetkililerinin oradaki vatandaşlarımızın ulusal kimliğini değiştirme girişimlerini kontrol etmesine bağlıdır.

Fotoğraflar: BGNES

Çeviri: Şevkiye Çakır